Küresel ekonomik kriz yüzünden işini kaybedenler ve kaybetme korkusu yaşayanlar, kendilerini geliştirmek için İşletme Yönetimi Yüksek Lisansı yani bilinen adıyla MBA programlarına yöneldi

İŞ'TE İNSAN - 18.01.09
Neşe MESUTOĞLU
nese.mesutoglu@sabah.com.tr

Ekonomik kriz birçok çalışanın kariyer planlarını alt üst etti. Hiç beklemediği anda iş yaşamına zorunlu bir mola vermek zorunda kalan birçok profesyonel, bu süreyi kendine yatırım yapma ve gelişme fırsatı olarak görüyor. Bu süreçte en fazla öne çıkan konu ise eğitim. İşte tam da bu nedenle dünyada üniversitelerin açtığı İşletme Yönetimi Yüksek Lisansı, diğer adıyla MBA (Master of Business Administration), başvurularında adeta patlama yaşanıyor.

İngiltere’de yayımlanan Times gazetesinin haberine göre ekonomik kriz, MBA başvurularında patlama yarattı. Manchester Business School Dekanı Prof. Michael Luger’e göre işsizler bu dönemi verimli değerlendirmek, çalışanlar ise birikimlerini artırarak işlerini kaybetmemek için çareyi MBA yapmakta buluyor. Böyle bir dönemde, Türkiye’de de iş dünyasında geçerli olan yönetim becerilerini geliştiren bu eğitime ilgi artıyor.

Başvurularda önemli artış
Hemen her üniversitenin MBA programlarına yapılan başvurularda ciddi bir artış olduğunu söylemek mümkün. Daha önceki yıllara göre MBA başvurularında yüzde 70 oranında bir artış olduğu açıklayan Fatih Üniversitesi MBA Koordinatörü Yrd. Doç. Dr. Halil Zaim, geçen yıla oranla reklam bütçesini kısmalarına rağmen daha fazla başvuru aldıklarını söylüyor.

Işık Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Kaytaz da aynı oranda tanıtımla, geçen yıla göre yüzde 50 fazla başvuru aldıklarını ifade ediyor.

"Başvurular yüzde 50 arttı"
İstanbul Bilgi Üniversitesi’nin de MBA programlarına yüzde 50 oranında daha fazla başvuru olmuş. Geçen yıla göre başvurularda yüzde 30 oranında bir artış kaydedildiğini belirten İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadi Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Öner Esen, ekonomik kriz dönemlerinde çalışanların kendilerini farklılaştırabilme çabalarının MBA programına olan talebi olumlu yönde etkilediğini söylüyor.

Koç Üniversitesi İşletme Yüksek Lisans Program Koordinatörü Özdil Narin, 1994 ve 2001 yılında yaşanan krizlerde de MBA başvurularında ciddi yükselişler gördüklerini hatırlatıyor ve bu tecrübeler ışığında bu yılki başvuruların da yüksek olacağını öngörüyor.

Kriz dönemi için iyi bir fırsat
Narin’e göre bireyler kriz ortamını kişisel gelişimleri için fırsata dönüştürmek istiyor. İş hayatında istedikleri sorumlulukları alamayıp beklentilerini karşılayamayınca farklı çözümler yaratmak istiyorlar ve gelecek vaat etmeyen kariyer seçenekleri veya kariyer değişimi için eğitim alıp hazırlanmayı tercih ediyorlar. Tabii aynı şekilde eğitim burslarına başvurular da artıyor.

Burs ve taksit imkanı
Şüphesiz kriz dönemini, eğitim ve gelişime ayıranlar için bu tür programların ‘ekonomik bir kolaylık’ sunması da önem taşıyor. Bu nedenle üniversiteler, öncelikle taksit imkanı ve burslarla kriz ortamında kolaylık sağlamaya çalışıyor. Örneğin Bahçeşehir Üniversitesi’ndeki program ücretlerinde bir değişiklik yok, eğitim ücretine zam yapılmayacak ve geçen yılla aynı seviyede kalacak.

Pek çok üniversite, kurumlara yönelik özel bursların ve başarılı öğrencileri ödüllendirmenin yanı sıra taksitli ödeme seçenekleri de sunuyor. İstanbul Üniversitesi de bahar döneminde program ücretlerine zam yapmama yolunu seçmiş.

Bankalarla ortaklık anlaşmaları
Koç Üniversitesi daha çok öğrenciye ulaşmak ve çeşitli burslarla kaliteli eğitim talep eden öğrencilerin isteklerini karşılamak için alternatifler geliştirmiş. Eğitim ücretinin ödenmesi konusunda Yapı Kredi Bankası’yla anlaşan Koç,  faizsiz eğitim kredisi seçeneği sunuyor.

Lefke Üniversitesi de kriz ayarı yaparak programına başvuranlara taksit imkanı sağlıyor. Sabancı Üniversitesi, MBA programında kapsamlı burs olanakları verirken daha önce ‘dolar’ olarak istenilen öğretim ücretlerini Türk Lirası olarak değiştiren Yeditepe Üniversitesi’nde de taksit imkanı var.

Uzmanlaşma artıyor
MBA programlarında dikkat çeken bir diğer konu da uzmanlaşma. Birçok üniversite başlattığı uzmanlık alanlarıyla cazibe merkezi olma amacında.

Yeditepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Erdal Yavuz, değişen ihtiyaçları karşılamak üzere eklenen seçmeli derslerle yeni uzmanlık alanları başlattıklarını söylüyor: Finans ve Bankacılık, Finansal İktisat, İK Yönetimi, İşletme Yönetimi, Muhasebe, Pazarlama Yönetimi, Pazarlama İletişim Yönetimi, Uluslararası İşletme, Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi, Üretim Yönetimi ve Yönetim Bilişim Sistemleri alanlarında uzmanlaşmak mümkün.

13 alanda uzmanlaşma fırsatı
Bahçeşehir Üniversitesi de MBA programları da, genel işletmeciliğin yanı sıra 13 uzmanlık alanında uzmanlaşmaya uygun program yapısıyla dikkat çekiyor. Burada her öğrenci birinci dönemde benzer temel dersleri alıyor, ikinci dönemden itibaren ise 13 programdan birine yönelik uzmanlık kazanıyor.

İstanbul Üniversitesi’nde ise Finans, İK Yönetimi, Yönetim Bilişim Sistemleri, Yönetim ve Organizasyon, Lojistik Yönetimi ve Ulaştırma, Pazarlama, Hastane ve Sağlık Kuruluşlarında Yönetim, Kalite Yönetimi ve Muhasebe ve Denetim gibi dokuz farklı uzmanlık programı var. Lefke Üniversitesi e-MBA programında Pazarlama, Finans, Uluslararası İşletme ve Yönetim gibi alanlar bulunuyor.

Proje uzmanlığı
Uzmanlaşmayı ders programı yerine, proje çalışmalarında sağlayan programlar da var. Örneğin pazarlama konusunda uzmanlaşmış mezunlar veren Koç Üniversitesi, diğer dallarda uzmanlaşmak isteyenlere seçmeli dersler sunuyor. Sabancı Üniversitesi’nde “Yönetimde Eylem Projeleri” ile bir şirketin gerçek bir sorununa çözüm bulma çalışmasında uzmanlaşarak mezun olabiliyorlar.

Uzmanlaşma alanlarının modüler sistemlerin artışıyla daha fazla çeşitlilik gösterdiğini belirten Prof. Dr. Mehmet Kaytaz, MBA eğitimindeki yeni trendleri ise şöyle anlatıyor: “Artık programlar daha uzun zamana yayılıyor. Örneğin bir yılda tamamlanabilecek program, üç yıla yayılıyor. Böylece öğrenci çalışarak okuyabiliyor. Ayrıca İnternet üzerinden verilen programlara olan talep hızla artıyor.”

Yeni trend "e - MBA"
MBA programlarının aşırı uzmanlaşmasına eleştirel bir yaklaşım getiren Bilgi MBA Programları Direktörü Yrd. Doç. Dr. Metehan Sekban, iş dünyasındaki hızlı değişimlerin fonksiyon odaklı değil, fonksiyonlar arası veya üstü bir mezun yaratmaya doğru ittiğini ifade ediyor.

Yine iş dünyasının taleplerini göz önüne alan Sekban, İnternet üzerinden verilen MBA programlarına sıcak bakıyor ve “İş yaşamı koşulları, kontrol edilemeyen mesai saatleri, metropol hayatı ve özel hayat sınıf ortamında olmayı zorlaştırıyor. Bilişim teknolojilerindeki değişim yeni imkanlar sağladı” diye konuşuyor.

Hindistan'dan bile başvuru alınıyor
E - MBA programı sayesinde Körfez ülkeleri, Kuzey Afrika ve Hindistan gibi farklı ülkelerden başvuru aldıklarını ifade eden Lefke Avrupa Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve e - MBA Program Direktörü Doç. Dr. Haluk Levent ise “MBA eğitiminin iş hayatından kopmadan yani çalışılırken yapılması, teorinin pratiğe yansıtılabilme imkanını beraberinde getirir.

Özellikle sanal ortamda senkron eğitimle aynı anda global bir sınıfta yer alma ve kaçırdığı dersleri arşivden ulaşabilme ciddi bir şans” diyor.

Bilgi paylaşımı artık çok kolay
Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Banu Uçkan ise küreselleşmeyle birlikte bilginin yayılımı ve paylaşımında sınırların kalktığı görüşünde.

Uzaktan öğretim yoluyla yüksek öğretim olanaklarının farklı kesimlere ve bölgelere ulaştırılmasının mümkün olduğunu söyleyen Uçkan, Anadolu Üniversitesi’nin kurumsallaşmış örgün öğretimin yanında, ileri eğitim teknolojileri ile uzaktan öğretimde lider konumunda olduğunu iddia ediyor.

Uzmanlaşma ve e - MBA’ye tepki
Kriz döneminde tüm dünyada büyük rağbet gören MBA programlarında yeni soluk getiren uzmanlaşma ve e - MBA seçenekleri, her yeniliğe olduğu gibi eleştirileri de beraberinde getiriyor.

Uzmanlaşma konusuna getirilen eleştirilerde MBA’in sadece yönetim odaklı olması gerektiği görüşü öne çıkıyor. E - MBA konusunda ise uzaktan eğitimin yeterli olamayacağını düşünenlerin sayısı az değil.

Her sektörün talebi farklı
Buna karşılık hemen her sektörden talebin olduğu bu programların farklı seçeneklerle öne çıkmaya çalışması da çok normal görünüyor. Bunu anlamak için programların yanı sıra adayların durumuna bakmak yetiyor. Uzmanlaşmaya sıcak bakmayan ve ağırlıklı yönetim eğitimi veren Anadolu Üniversitesi’ne çoğunlukla finans ve reel sektörden başvurular geliyor.

Finans, sağlık, sigorta ve IT başı çekiyor
Farklı dallarda uzmanlaşmaya ağırlık veren Bahçeşehir Üniversitesi’ne ise bankacılık, eğitim, sağlık ve bilişim gibi farklı sektörlerden adaylar başvuruyor. Işık Üniversitesi’ne de finans, sağlık, sigorta, IT ve yazılım sektörleri başta olmak üzere çeşitli sektörlerden başvuru geliyor.

Sonuç olarak MBA eğitimi, lisansı ve mesleği ne olursa olsun çalışan çalışmayan herkese birçok seçenek sunuyor. Buna karşılık, kariyerinde yükselmek isteyen herkesin gözdesi olmaya devam edecek bir program olarak alternatifsiz görünüyor.

İŞTE ÖNDE GELEN OKULLARIN KONTENJAN VE ÜCRET LİSTESİ
Anadolu Üniversitesi
Başvuru şartları: Herhangi bir alandan lisans derecesi, TOEFL’dan 71, ALES’ten 60 alınması gerekiyor.
Son başvuru tarihi: Ağustos 2009
Kontenjan: 25
Eğitim ücreti: SUNY ve ESC dersleri için kredi başına 400 dolar, Anadolu Üniversitesi dersleri için kredi başına 125 dolar.
Web: http://emba.anadolu.edu.tr/index.php
E - posta: buckan@anadolu.edu.tr
Telefon: (0 222) 335 05 80 (Dahili: 3243)

Bilgi Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesi, ALES’ten en az 55, TOEFL’dan 79
almak gerekiyor. Ayrıca iki adet referans mektubu isteniyor.
Son başvuru tarihi: 13 Şubat 2009
Kontenjan: -
Eğitim ücreti: 23 bin 364 TL (1,947 TL x 12 ay), peşin ödemede 22 bin 196 TL.
Web: www.bilgimba.net
E - posta: mba@bilgi.edu.tr
Telefon: (0 212) 311 50 00

Bahçeşehir Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesine sahip olmak, ALES’ten 55 ya da LES’ten 45 veya GMAT’ten 450, TOEFL’dan ise 79 puan almak gerekiyor.
Eğitim dili: Türkçe ve İngilizce
Son başvuru tarihi: 23 Ocak 2009
Kontenjan: 20 - 25 kişi
Eğitim ücreti: Kredi başına ücreti 400 TL
E - posta: yukseklisans@bahcesehir.edu.tr, e-mba@bahcesehir.edu.tr
Telefon: (0 212) 381 09 90

Fatih Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesi ve ALES’ten en az 55 puan almak gerekiyor.
Son başvuru tarihi: 12 Şubat 2009
Kontenjan: Türkçe MBA için 120, İngilizce MBA için 30
Eğitim ücreti: 9 bin 750 TL
Web: http://sbe.fatih.edu.tr/
E - posta: sbe@fatih.edu.tr ve mba@fatih.edu.tr
Telefon: (0 212) 272 30 56

Işık Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans mezunu veya mezuniyet aşamasında olanlar başvurabiliyor. ALES’ten en az 55 puan almış olmak gerekiyor.
Son başvuru tarihi: 5 Şubat 2009
Kontenjan: 25
Eğitim ücreti: 12 bin TL + KDV
Web: http://sbe.isikun.edu.tr
E - posta: sbe@isikun.edu.tr
Telefon: (0 212) 286 49 11 (Dahili: 4158)

İstanbul Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesi ve ALES’ten en az 55 puan almak gerekiyor.
Son başvuru tarihi: 04 Şubat 2009
Kontenjan: 400
Eğitim ücreti: 9 ila 12 bin TL
Web: www.iie.istanbul.edu.tr
E - posta: iie@istanbul.edu.tr
Telefon: (0212) 591 44 94

İstanbul Kültür Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesi ve ALES’ten en az 55 puan almak gerekiyor.
Son başvuru tarihi: 06 Şubat 2008
Kontenjan: -
Eğitim ücreti: Tezli 12 bin 960 TL, tezsiz 9 bin 450 TL. Peşin ödemede yüzde 6 indirim uygulanıyor. ALES ve lisans ortalaması başarısı, ebeveyn mesleği ve aileden birinin Kültür Koleji mezunu olmasına göre indirim imkanı var.
Web: http://sosyalbilimler.iku.edu.tr/, http://fenbilimleri.iku.edu.tr/
E - posta: h.akkartal@iku.edu.tr
Telefon: (0 212) 498 47 92

Koç Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesi ve ALES’ten en az 55, TOEFL’dan 80
almak gerekiyor. Executive MBA için yönetici pozisyonunda en az beş yıl çalışmış olma şartı var. Ayrıca iki adet referans mektubu isteniyor.
Son başvuru tarihi: Executive MBA için 1 Haziran, MBA için 15 Temmuz 2009
Kontenjan: MBA programı ve Executive MBA programı için 50’şer kişi
Eğitim ücreti: MBA için yıllık 31 bin 250 YTL, Executive MBA programı için 37 bin 500 YTL
Web: www.gsb.ku.edu.tr
E - posta: mba@ku.edu.tr
Telefon: (0 212) 338 13 03

Lefke Avrupa Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesi ve ALES’ten en az 55 puan almak gerekiyor.
Son başvuru tarihi: 23 Şubat 2009
Kontenjan: -
Eğitim ücreti: 5 bin dolar ve üç taksitte ödeme imkanı bulunuyor.
Web: www.lefkemba.org
E-posta: mustafa.diler@lefkemba.org, info@lefkemba.org
Telefon: (0212) 219 99 70

Sabancı Üniversitesi
Başvuru şartları: Yüksek TOEFL ve GMAT sonuçları ve yüksek bir lisans ortalaması isteniyor. Executive MBA için yönetici pozisyonunda en az beş yıl çalışmış olma şartı var.
Son başvuru tarihi: MBA için 14 Ağustos, Executive MBA için 3 Ağustos Kontenjan: MBA için 30, Executive MBA için 40
Eğitim ücreti: İki yıl süren MBA’in yıllık ücreti 22 bin 500 TL. Burs olanakları var. 16 ay süren Executive MBA için eğitim ücreti 36 bin 500 TL
Web: www.sabanciuniv.edu/mba
E - posta: mba@sabanciuniv.edu
Telefon: (0 216) 483 96 57

Yeditepe Üniversitesi
Başvuru şartları: Lisans derecesine sahip olunması, ALES’den 55 ve TOEFL'dan 79 puan almak gerekiyor. ALES belgesi olmayanlar “özel öğrenci” olarak kabul ediliyor.
Son başvuru tarihi: 31 Ocak 2009
Kontenjan: -
Eğitim ücreti: Ders başına 912 TL ve iki veya üç dönem içinde 11 dersle program tamamlanıyor.
Ücret bilgisi için: http://ucret.yeditepe.edu.tr
Web: http://sbe.yeditepe.edu.tr
E - posta: sbeyukseklisans@yeditepe.edu.tr
Telefon: (0 216) 578 17 57