Devlet üniversiteleri rektör seçimlerindeki tartışmalardan yaralanırken, Sabancı Üniversitesi yeni rektör adayı Prof. Dr. Nihat Berker'i son derece demokratik ve titiz bir yöntemle seçti

İŞ’TE İNSAN – 08.02.09
Neşe MESUTOĞLU
nese.mesutoglu@sabah.com.tr

Türkiye’de devlet üniversitelerinde rektör seçim döneminde büyük sıkıntılar yaşanır. Üniversite, YÖK ve Cumhurbaşkanı’nın onayı ile ilerleyen süreç  kimseyi memnun etmediği gibi beraberinde uzun süren tartışmaları da getirir. Devlet üniversitelerinin rektör seçimlerinde bu tartışmalara tanık olunurken, Sabancı Üniversitesi yeni rektör adayını titiz bir çalışma sonucu belirledi. Yükseköğretim Kurulu’nun (YÖK) onayının ardından göreve başlayacak olan Prof. Dr. Nihat Berker, Ağustos ayı itibariyle Sabancı Üniversitesi’nin yeni rektörü olacak.

1967 yılında Robert Kolej’den mezun olan Prof. Dr. Berker’in, ABD’nin en prestijli üniversitelerinden MIT’den fizik ve kimya diploması var. Doktorasını ABD’deki Illinois Üniversitesi’nde tamamlayan ve araştırmalarına Harvard Üniversitesi’nde başlayan Prof. Dr. Berker, 1979’dan 1999 yılına kadar MIT’de fizik alanında öğretim üyesi olarak görev yaptı. 1999’da Türkiye’ye dönen Prof. Dr. Berker, 2003-2004 yılları arasında İTÜ’de Fen-Edebiyat Fakültesi Dekanlığı'nı yürüttü. 2004’den bu yana, MIT’de emeritus (emekli) profesör olarak ve Koç Üniversitesi’nde fizik profesörü olarak görev yapıyordu.

Şimdilik rektör yardımcısı
Prof. Dr. Berker 2009 yazına kadar geçecek olan yaklaşık altı aylık sürede, rektör yardımcısı olarak Sabancı Üniversitesi’nin Kurucu Rektörü Prof. Dr. Tosun Terzioğlu ile birlikte çalışacak. Bu süre zarfında üniversiteyi daha yakından tanıyarak yeni görevine hazırlanacak. Berker’in uyum sorunu yaşamayacağına kesin gözüyle bakılıyor. Bunun nedeni ise rektör seçiminde titizlikle yapılan çalışma gösteriliyor.
Çünkü üniversite yeni rektörünü seçmek için bir buçuk yıl süren ve kılı kırık yaran titiz bir çalışma süreci başlattı. Prof. Dr. Tosun Terzioğlu, ‘arama yöntemi’ ile yapılan seçim için çok uzun çalışma süreci planladıklarını söylüyor. Bunun için yeni rektörün seçim süreci öncesinde Sabancı Üniversitesi’nin ikinci 10 yıllık stratejisi tespit edilmiş. Ardından üniversitenin Mütevelli Heyeti Başkanı Güler Sabancı, Mütevelli Heyeti Başkan Vekili Prof. Dr. Ahmet Aykaç, Mütevelli Heyeti Üyesi Tuncay Özilhan ve aynı zamanda Mütevelli Heyeti Üyesi de olan Rektör Prof. Dr. Tosun Terzioğlu’ndan oluşan arama komitesi belirlenmiş. Asıl farklılık burada gizli. Zira yeni rektör arayışlarında eski rektörün arama komitesi üyesi olması pek duyulmuş bir şey değil. Eski rektörün bu sürecin içinde olması ve öğretim üyelerine danışılması gibi hususlara önem verilmiş. Prof. Dr. Tosun Terzioğlu, kendisine bu yönde gelen teklifi kabul ederek bütün sürecin içinde yer almış ve süreç başlatılmış.

Yurt dışı sınırı konmamış
İlk iş olarak Sabancı Üniversitesi rektöründe olması gereken özellikler üzerine soyut bir tanım yapılmış. Birkaç toplantı sonucunda ortaya öncelikle alanında akademik saygınlık, disiplinler arası araştırma kültürüne açık olmak ve akademik özgürlük anlayışını benimsemek gibi bir dizi özellik çıkarılmış. Buna karşın akademik yöneticilik yapmış olmak ise ön sıralarda yer almamış. Kurallar gereği T.C vatandaşı ve profesör olması gereken yeni rektörün Türkiye ya da yurt dışından olması konusunda sınır konulmamış.
Bu özellikler oluşturulduktan sonra her komite üyesi bir takım isimler öne sürmüş. Yarısına yakını Türk, ikisi Avrupa geri kalanı Amerikan üniversitelerinde çalışan 24 kişilik ilk liste belirlenmiş. Bir dizi toplantıyla bu isimlerin saptanan özelliklere uygunluğuna bakılmış. Birkaç tur toplantıdan sonra liste kısaltılmış. Yarıya elenen isimlerle bir aracı şirket vasıtasıyla tek tek görüşülüp, Sabancı Üniversitesi’ne rektör olma konusundaki fikirleri sorulmuş. “Göreve hazır değilim”, “Çok onur duydum ama Türkiye’ye dönmeye hazır değilim”, “Keşke bir kaç sene sonra sorsaydınız”, “İdarecilik yapmayı düşünmüyorum” diyenler olmuş. Cevapların ardından en kısa liste yapılmış.
Sonra Prof. Dr. Tosun Terzioğlu dışındaki üç komite üyesi tek tek bu kısa listedeki adaylarla mülakat yapmış ve her biri için referans istenmiş. Prof. Dr. Terzioğlu ise Sabancı Üniversitesi’nin yaklaşık 20 öğretim üyesini süreçten haberdar etmiş ve görüşlerini almış. Sonrasında kısa listedeki adaylarla tek tek görüşerek üniversite hakkında bilgi vermiş. Son noktada seçim yapmak hayli zor olmuş. Hatta Güler Sabancı “Çok değerli adaylarımız var ama bir kişi seçeceğiz. Ne yapacağız şimdi?” diye sormuş. İki yıla yakın bir arama süreci sonunda belirlenen isim Prof. Dr. Nihat Berker oldu. Bu arada tabi YÖK’ün onayının alınması gerektiğini de unutmamamız lazım.

"YÖK kanunun miyadı doldu"
Rektör seçim usulü devlet üniversitelerinde farklı işliyor. İlk önce öğretim üyeleri altı kişiyi seçiyor. YÖK bu sayıyı üçe indiriyor. Son olarak cumhurbaşkanı bir kişiyi seçip onaylıyor. Her seçim döneminde bir takım sıkıntılar yaşandığını hatırlatan Prof. Dr. Tosun Terzioğlu, YÖK kanununun 'yamalı bohça' olarak tanımlıyor. Bir darbe sürecinde ortaya çıkan bu kanunun ve YÖK’teki anlayışın miyadını doldurduğu görüşünde: “Onun artık eski kanunlar müzesine kaldırılması lazım. Askeri yönetim, üniversiteleri YÖK eliyle disiplin altına sokmak istiyordu. Artık akademik özgürlüğü ve özerkliği tam olarak garanti altına alabilecek daha çerçeve anlayışta bir YÖK kanununa bir an önce varılması lazım.”
Rektörlük sonrasında Sabancı Üniversitesi’nde ders vermeye ağırlık verecek olan ve ‘çevre, eğitim ve enerji’ üzerine bir platform kurmayı planlayan Prof. Dr. Terzioğlu, rektörlük yapmış üç akademisyenle Yüksek Öğretim Sistemi'nin yeniden tasarlanması hakkında farklı görüşleri öne çıkarmaya çalışıyor.