Türkiye'de yatırım yapan Amerikan şirketlerinin yüzde 75’i fikri mülkiyet hakları, yasalardaki eşitsiz uygulamalar ve vergilerin ülkenin küresel rekabet gücünü sınırladığına inanıyor

19.02.09

Amerikan Şirketler Derneği’nin  2007’den bu yana her sene gerçekleştidiği  ve bugün kamuoyuna duyurduğu araştırma raporuna göre  önceki yılların sonuçları ile kıyaslandığında makroekonomik istikrara yönelik kaygılar önemli ölçüde artmış durumda.

Amerikan Şirketler Derneği’nin (ABFT) araştırması; “Türkiye’deki İş ve Yatırım İklimi 2009”,araştırması Türkiye’de faaliyetlerini ve yatırımlarını sürdürmekte olan ve önde gelen 90 Amerikan Şirketini temsil eden üst düzey yöneticilerin  katılımlarıyla gerçekleştirildi. Araştırma, yöneticilerin genel ticari ortama yönelik olumlu bakış açılarını koruduklarını, ancak benzer yükselen pazarlarla kıyaslandığında Türkiye’nin rekabet gücüne yönelik kaygıların arttığını ortaya koydu.

ABFT namına GFK tarafından gerçekleştirilen 2009 araştırmasında Amerikan şirket yöneticilerine, yatırım, operasyonlar ve istihdam yaratma üzerinde etkili olan bir dizi faktöre yönelik sorular soruldu. Bu yılın araştırması, yabancı yatırımcıların algılarındaki değişimlere ışık tutacak şekilde 2007 ve 2008 yılında ABFT tarafından gerçekleştirilen diğer araştırmalardan elde edilen sonuçların karşılaştırmalarını içeriyor. Araştırma, geçen seneki araştırma sonucuna oranla  yüzde 30 daha fazla şirketi içerecek şekilde 100’den fazla sayıda yöneticiden alınan sonuçları kapsamaktadır.

2008 "kayıp yıl"

ABFT Yönetim Kurulu Başkanı Galip Sukaya “ Amerikalı yöneticiler, altyapı ve işgücünün eğitimi konusunda daha iyimser durumdalar ve Türkiye’ye yatırım konusundaki olumlu bakış açılarını koruyorlar” dedi. Sukaya konuşmasının devamında ise “Aynı zamanda, tarafsızlık, etkinlik ve adil muamele açısından süregiden kaygılarla birlikte hukuki sisteme yönelik düşünceleri hala son derece olumsuz durumdadır” dedi.

Önemli olumlu tespitler

Amerikan şirket yöneticilerinin yüzde 75’i Türkiye’de yatırıma yönelik ilk kararlarının doğru bir karar olduğunu belirtmekte ve yüzde 79’u Türkiye’deki operasyonlarına devam edeceklerini tahmin etmekteler, görüşülen yöneticilerin çoğu ise gelecek yıllarda ilave yatırım ve faaliyetlerini genişletmeyi ummaktalar. Yöneticilerin büyük bir kesimi havaalanı ve iletişim altyapılarının gereksinimlerini karşıladığını ve Türk çalışanlarının nitelikli ve sorumluluk sahibi olduklarını belirtiyorlar.

Siyasi merciler açısından önemli sorunlar

Amerikan şirket yöneticilerinin yüzde 65’i kamu ihalelerine teklif aşamasında eşit muamele görme hususunda kaygı duymaktalar ve ticaret mahkemelerinin ticari gereksinimlerine duyarsız kaldıklarını düşünüyorlar. Kamu sektöründe karar verme sürecinin şeffaflığı ve verimliliği önceki senelerdeki gibi önemli bir kaygı nedeni olmaya devam ediyor.

Yüksek elektrik maliyetlerinin olumsuz bir faktör olduğu ve kişisel ve kurumsal gelir vergilerinin ise karmaşık ve diğer ülkelerle karşılaştırıldığında rekabetçi olmadığı düşünülüyor. Bunların yanısıra, kredi maliyetleri ve finans olanaklarına yönelik kaygılar da mevcut. Yöneticilerin sadece % 30’u patentler, ticari markalar ve telif haklarını içerecek şekilde fikri mülkiyet haklarına yönelik yeterli bir korumanın olduğunu düşünüyorlar.

ABFT Başkan yardımcısı Jeffrey Kemprecos konuyla ilgili olarak “Yatırımcılar 2008 yılında daha kapsamlı reform beklentisi içindeydiler. Global ekonomik kriz ortamında yeni yatırımlar, yatırımları, inovasyonu ve rekabet ortamını teşvik eden reformları uygulamakta olan ülkelere akacaktır. Bu yeni araştırmanın Türkiye’deki siyasal mercilere yararlı bir yol haritası sağlayacağını umuyoruz.” dedi.

Amerikan İşadamlarının Genel İş Ortamı Değerlemesi: 2007-2008-2009 (Değişimi gösterir Yüzde)

• Pazar potansiyelinin yeterli derecede büyük olduğuna inanıyorum (-%1)
• Türkiye’deki çevre işimi geliştirmemde yardımcı oluyor (-%3)
• Türkiye’deki  iş ve yatırım ortamının, benzer gelişen pazarlar ile kıyaslandığında olması gerektiği düzeyde olduğuna inanıyorum (%3)
• Hükümetin yatırım teşvikleri sayesinde Türkiye’debaşka yatırımlar da yapmayı düşünüyorum (-%3)
• Yolsuzluk benim işimi etkilemiyor (+%1)