Günlük 5 milyon TL değerindeki kağıt, karton, metal, cam, plastik, tekstil, ahşap, elektronik atık, lastik gibi atık üreten Türkiye bunun ancak yüzde 40'lık kısmını geri dönüşümle ekonomiye geri kazandırabiliyor.

21.01.10

Türkiye'nin, her yıl 1 milyar 100 bin TL'lik atık kaynağını ayrıştırmadığı için çöpe atıp gömdüğü veya yaktığı bildirildi. Günlük 5 milyon TL değerindeki kağıt, karton, metal, cam, plastik, tekstil, ahşap, elektronik atık, lastik gibi atık üreten Türkiye'nin, bunun ancak yüzde 40'lık kısmını geri dönüşümle ekonomiye geri kazandırabildiği açıklandı.

Türkiye'de, günlük 3 milyon TL'lik geri ambalaj atıkları gibi dönüşebilir atığın kaynağında ayrıştırılmadığı için çöplüklere döküldüğü, gömüldüğü, yakıldığı veya imha edildiği belirtildi.

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Teknoloji Araştırma Merkezi (TEKAM) Müdürü Prof. Dr. Muammer Kaya, geri dönüşüm sektörü pazarının büyüklüğünün, ileriyi gören yatırımcıların iştahını kabartmaya başladığını söyledi. Türkiye'de çöpteki geri dönüşebilir atığa yatırım yapanların kazançlı çıkacağının altını çizen Prof. Dr. Kaya, 2009 yılında 140 firmanın Çevre ve Orman Bakanlığı'ndan Geri Dönüşüm Tesisi kurmak için lisans aldığına işaret ederek, "Türkiye atıkta en büyük kaybı 16 büyükşehirlerde veriyor. Yıllık kayıp 670 milyon TL'yi buluyor. Atık geri dönüşümünde büyükşehirlerin tek başına getirisi yaklaşık 480 milyon TL'dir" dedi.

Kağıt geri dönüşümünden 266 milyon TL

Türkiye'de kişi başına günde büyükşehirlerde 1,5 kilo, Doğu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde ise 0.75 kilogram atık üretildiğini ifade eden Prof. Kaya, "Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde kış aylarında yanabilir organik atıkların ısınma amaçlı yakılması oldukça yaygındır. Yılda yaklaşık 2 milyon TL (çöpten sağlayanlar sayesinde) ekonomiye kazandırılmaktadır. Ülkemizde en kolay geri dönüştürülebilen kağıt geri kazanılmaktadır. Ülkemiz kağıt geri dönüşümünden yılda yaklaşık 266 milyon TL kazanmaktadır" diye konuştu. Katı atıklar içinde metallerin ikinci, plastiklerin üçüncü ve camın dördüncü sırada yer aldığını ifade eden Prof. Dr. Kaya, "Buna göre, geri dönüştürülen atıkların yüzde 43'ü kağıt, yüzde 27'si plastik, yüzde 12'si cam, yüzde 8'i tekstil ve yüzde 4'ünü metal oluşturmaktadır" şeklinde konuştu.

Türkiye'nin Kyoto Protokolünü imzalamasından sonra geri dönüşüm yatırımlarının önemli derecede artacağına inanıldığına dikkat çeken Prof. Kaya, "Türk Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) öncülüğünde 120 milyon Euro'luk tehlikeli atık fabrikası kurulumu için düğmeye basılmıştır. Xerox, kartuş ve toner geri dönüşüm merkezi yatırımına, Ulusoy Holding ise endüstriyel atıkların geri dönüşümüne yatırım yapmaktadır" ifadesini kullandı.

Kyoto için 140 milyar dolar gerekiyor

Sanayileşmenin yol açtığı tahribatı yok etmek veya bunlara kısmen mahal vermemek için alınacak tedbirlerin dev geri dönüşüm sektörlerinin doğmasına sebep olduğunu vurgulayan Prof. Kaya, şöyle devam etti: "Türkiye'nin AB çevre standartlarına geçmesi ve Kyoto Protokolü'nün gereklerini yerine getirmek için yaklaşık 140 milyar dolar gerektiği anlaşılıyor. Bu, gelecekteki geri dönüşüm sektöründe yeni iş hacmine işaret ediyor. Ülkemizde bundan sonra çevre dostu üretim, madencilik, geri dönüşüm sektörleri önem kazanacaktır. Yarınların başladığı yerin geri dönüşüm sektörü olduğu anlaşılacaktır. Hurdaların atık olmadığı, geri dönüşümün de nihai yok etme olmadığı anlaşılacaktır. ABD'de 2006 yılında geri dönüşüm sektörünün büyüklüğü 65 milyar doları aşmıştır. Özellikle e-atık, hurda araçlar, demir-çelik, kağıt, lastik geri dönüşümü önem kazanacaktır. Kurumsal olarak çevre standartları alma ve uygulama konularında uzmanlara ihtiyaç artacaktır."

Geri dönüşümün çevresel katkılarının olduğunu vurgulayan Kaya, şöyle dedi: "Bu sayede, sera gazı emisyonları / salınımı azalır. Daha az enerji kullanılır. Sınırlı doğal kaynaklar (cevher, ağaç vs) korunur. Toprağa gömülecek atık miktarı azalır. Çöplük alanlarındaki kazançlarında ise 150 milyon ton değerli malzeme çöpe gitmez. Daha temiz hava, toprak ve su sağlanır. Potansiyel tehlikeli malzemelerin toprağa gömülmesi engellenir. Çöplükler çabuk dolmaz. Otomobillerdeki cıvalı anahtarlar uzaklaştırılır. Bilgisayar monitörlerindeki Pb uzaklaştırılır. E-atıklardaki tehlikeli maddeler uzaklaştırılır."

(Kaynak: CİHAN)