Kriz nedeniyle Anadolu’daki şirketlere yapılan iş başvurularında artış yaşanıyor. Peki Anadolu’da hangi şehirler, kariyer ve iş gücü açısından en yüksek potansiyele sahip?

İŞTE İNSAN - 21.12.08 

Onur Uysal 

Global kriz, Anadolu’da faaliyet gösteren işadamlarının istihdam açısından elini güçlendirdi. Yakın zamana kadar iyi eğitim almış kalifiye profesyonelleri ikna etmek için kesenin ağzını sonuna kadar açan Anadolulu işadamlarına, CV yağmaya başladı. Büyük şehirlerde çalışıp da işsiz kalanlar ya da işsiz kalma endişesi duyan profesyoneller, gözlerini geçmişte burun kıvırdıkları ‘taşra’ya çevirdiler.

Hatırlanacağı gibi aynı süreç 2001 krizinde de yaşanmıştı. Ticaretten turizme kadar yaşanan hareketlilikle birçok profesyonel, Anadolu’da çalışmaya başlamıştı. Anadolu şirketleri yine benzer bir durumla karşı karşıya. Anadolu’da faaliyet gösteren şirketlerin patron ve üst düzey yöneticileri hem 2001’de hem de yaşanan bu son krizde, iş başvurularında artış yaşandığına dikkat çekiyor.

Denizli’den Adana’ya, Eskişehir’den Gaziantep’e kadar farklı il ve bölgelerde yatırım yapan iş adamları ve profesyoneller, kriz döneminden geçen Türkiye’de Anadolu şirketlerine yapılan iş başvurularındaki artışın devam edeceği görüşünde. Denizli’de faaliyet gösteren Er-Bakır A.Ş.’nin Genel Müdürü Müjdat Keçeci, “2001 krizinden sonra gelen başvurularda artış yaşanmıştı. Bu kriz döneminde de her ne kadar ekonomide durağanlık olsa da aldığımız başvuru sayısında artış var” diyor. Merkezi Gaziantep’te bulunan Beşler Gıda’nın Genel Müdürü Mesut Çakmak da “Eskiye nazaran başvurular daha fazla. Artık büyükşehirlerden eleman almakta daha az zorlanıyoruz. Tabii bazen Batı’da alacağından daha fazla maaş teklif etmek durumunda kaldığımız oluyor” diyor.

Yaşanılabilirlik seviyesi önemli

Başvurularda artış gözlense de henüz İstanbul’dan Anadolu’ya tersine bir göç gerçekleşmiş değil. Ancak yapılan araştırmalar, Anadolu’nun hem yeni mezunlar hem de çalışmakta olanlar için kariyer yapılacak yerler arasına girdiğini gösteriyor. Nitekim Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu’nun (URAK) geçtiğimiz hafta yayınladığı araştırma da bunu destekliyor.

( http://www.isteinsan.com.tr/haberler/330.html ) Araştırmalarla pek çok sektörün rekabet stratejilerinin oluşturulmasına destek olmayı hedefleyen URAK’ın “İllerarası Rekabetçilik Endeksi 2007-2008” araştırmasının sonuçlarına göre İstanbul, açık farkla “en rekabetçi” il olarak ilk sırada yer alıyor. Ancak Anadolu’daki şehirler, sahip olduğu kariyer ve potansiyel iş imkanı açısından İstanbul’u aratmıyor. Araştırmaya göre bir ilin “yaşanabilirlik seviyesi”, kalifiye işgücü çekmenin en önemli kriteri.

URAK Genel Koordinatörü Dr. Melih Bulu ve araştırmayı yöneten ekibin lideri Prof. Dr. Kerem Alkin “beşeri sermaye” ve “yaşam kalitesi” gibi iki önemli kritere bakılması gerektiğini söylüyor. Bu kritere göre bir ilde kişi başına düşen mevduat, şehirleşme oranı, kişi başına düşen uzman hekim, ildeki yüksek öğrenim programından mezun olan kişi ve kişi başına düşen otomobil sayısı gibi değişkenler göz önüne alınıyor. Bu rakamların yüksekliği de bir ilin yaşanabilirlik seviyesini, buna bağlı olarak da kalifiye iş gücü çekme potansiyelini etkiliyor.

Buna göre İstanbul, en rekabetçi il sıralamasında tepede yer alsa da Ankara, belirlenen kriterlerde en yüksek rakamlara ulaştığı için “kalifiye iş gücünü çekebilme” konusunda İstanbul’un önüne geçiyor. Yine bu iki kriter göz önüne alındığında ise Eskişehir, İzmir, Antalya, Bursa, Elazığ, Isparta, Konya ve Muğla sahip oldukları potansiyelle, gelecek dönemde kalifiye iş gücünü çekmede başarılı olabilecek iller olarak gösteriliyor.

Örneğin Eskişehir ve Isparta’nın kişi başına düşen öğretim elemanı ve öğretim üyesi sıralamasında ilk beşi paylaşması, gelecek dönemde bu illerde akademik hareketliliğin, öğrenci sayısının ve dolayısıyla da iş potansiyelinin artacağına işaret ediyor. Yine Antalya, önümüzdeki yıllarda turizm, dağıtım ve satış işlerinde kariyer yapmak isteyenler için önemli merkez olma özelliğini koruyacak.

Turizm ve ihracat ön planda

Kariyer planlamada ele alınacak bir diğer kriter de illerin sahip olduğu “ticaret becerisi” ve “üretim potansiyeli”. URAK Genel Koordinatörü Dr. Melih Bulu, bir şehirde kullanılan kredi miktarı, tahakkuk edilen vergi, ihracat hacmi, dış ticaret yapan firma sayısı ve şehirleşme gibi değişkenlerin ele alındığı bu kriterde rakamlara ulaşan şehirlerin, yakın gelecekte yeni iş fırsatları yaratma ve istihdam konusunda önemli fırsatlar üreteceğine dikkat çekiyor. Bu da İzmir, Kocaeli, Gaziantep, Bursa, Hatay, Tekirdağ, Konya ve Adana gibi Anadolu şehirlerinin sahip oldukları potansiyelle öne çıkmalarını sağlıyor.

İstanbul’un “en rekabetçi il” olarak gösterildiği araştırma, kariyer ve iş fırsatları açısından ele alındığında bazı Anadolu şehirlerinin hangi alanlarda güçlü olduğunu da ortaya koyuyor. Alkin ve Bulu’nun yorumuna göre Antalya, Muğla, İzmir, Aydın ve Afyon, sahip oldukları turizm potansiyeli ve beş yıldızlı otel yatak kapasiteleriyle dikkat çekiyor. Alkin bu durumu “Turizmdeki gelişme potansiyelinin bu illerde devam etmesini bekleyebiliriz” şeklinde yorumluyor. İstanbul’dan sonra ihracat sıralamasında ilk sıralarda yer alan Bursa, İzmir, Kocaeli, Ankara ve Gaziantep’te ise ihracata dayanan sektörlerin gelişmesi ve yeni iş fırsatları yaratması bekleniyor.

Araştırmadan çıkan bir diğer ilginç sonuç ise akademik yaşama ilişkin. Eskişehir, Ankara, Isparta, Erzurum ve Bolu’nun kişi başına düşen öğretim elemanı ve öğretim üyesi sıralamasında ilk beşi paylaşması, gelecek dönemde bu illerde akademik hareketliliğin artacağına dair bir işaret olarak yorumlanıyor.
Prof. Dr. Kerem Aklin, özellikle rekabetçilik endeksinde üst sıralarda yer alan bazı illerde kriz sonrası büyümenin devam edeceğini ve bu illerde kariyer fırsatlarının artacağını düşünüyor. Bu kapsamda Ankara, İzmir, Bursa, Kocaeli, Eskişehir, Adana, Konya, Kayseri ve Tekirdağ gibi iller sahip oldukları potansiyelle öne çıkıyor.

Müjdat Keçeci / Denizli Sanayi Odası Başkanı
“Anadolu eskisi gibi değil”

Zaman zaman kalifiye eleman bulma konusunda sıkıntı yaşasak da iş başvurularının artış gösterdiği bir gerçek. Bazı adaylar, İstanbul’da çalışmak istiyor. Halbuki Anadolu şehirleri artık eskisi gibi değil. Biz de yeni mezunlara kendimizi tanıtmak için özel bir çaba sarf ediyoruz. Kimi zaman da burada çalışmak isteyen Batılı yöneticiler için yüksek maaş gibi özel fırsatlar sağlıyoruz.

Cemalettin Sarar / Sarar Yönetim Kurulu Başkanı
“Sıkıntı yaşamıyoruz”

Özellikle kriz döneminde Anadolu’daki merkezlerimize başvuruların arttığını görüyoruz. Eskiden kalifiye eleman bulmakta sıkıntı yaşadığımız dönemler oldu ama artık eskisi gibi değil. Maalesef büyükşehirlerde yaşayanların beklentileri yüksek. Bizden vali ya da paşa maaşı isteyenler var. Biz de bu nedenle kendi içimizde eleman yetiştirmeye ağırlık verdik.

Özgür Usta / Eke Tekstil Genel Müdürü
“Yeni çalışanlarımız için ev tutuyoruz”

Son dönemde iş başvurularında artış yaşanıyor. Ancak Anadolu’daki firmalar hem profesyonelleri hem de yeni mezunları kadrolarına dahil etmekte zorlanıyor. Biz de birtakım yan haklarla bu sıkıntıları aşıyoruz. Örneğin başka illerden gelecek çalışanlar için Denizli’de dayalı döşeli evler kiralıyoruz. Adayların birtakım gereksinimlerine çözüm bulursanız, başvuran profil olumlu yönde değişiyor.

Ömer Hüdayioğlu/Kipaş Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı
Anadolu’da yükselmek daha kolay

Kariyer için Anadolu’yu tercih eden profesyonellerden biri de Kahramanmaraş’ta faaliyet gösteren Kipaş Holding Yönetim Kurulu Başkanı Hanefi Öksüz’ün yardımcısı Ömer Hüdayioğlu. İstanbul Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü mezunu olan Hüdayioğlu, 17 yıl İstanbul’da aralarında Koç ve Oyak Grubu’nun da bulunduğu pek çok büyük grupta çalışmış. Ancak iki yıl önce aile dostu Hanefi Öksüz’ün “Gel birlikte çalışalım” teklifine hiç aklında olmadığı halde ‘evet’ yanıtı veren Hüdaioğlu, İstanbullu olan eşini ikna ederek ve dört yaşındaki kızını alarak memleketi Kahramanmaraş’a taşınmış.

Bu kararından dolayı hiç pişmanlık duymadığını söyleyen Hüdayioğlu, küçük şehirde çalışmanın avantajlarını şöyle sıralıyor: “İstanbul’dan baktığınız zaman her yeri taşra olarak görüyorsunuz. Oysa son yıllarda büyük ve küçük şehirler arasındaki farklar çok azaldı.”

Anadolu’da çalışan, iyi eğitim almış profesyonellerin yükselme şanslarının çok yüksek olduğunu söyleyen Hüdayioğlu, “Büyük şehirlerde çalışanlar için çok büyük rekabet var. Oysa Anadolu’da böyle bir rekabetten söz etmek mümkün değil, hızla şirketlerin yönetim kurullarına giriyorsunuz!”

Ayrıca Anadolu’da şirketlerin az para verdiği iddiasını da doğru bulmuyor Hüdaioğlu. Hatta burada yaşamanın büyük şehirlere kıyasla yüzde 30-35 daha ucuz olduğunu da sözlerine ekliyor. 

Araştırmanın Metodolojisi

Literatür çalışmalarının yanı sıra il düzeyinde yayınlanan veriler göz önünde bulunduruldu. Yapılan çalışmalarda dört ana değişken üzerinden gidildi. Beşeri Sermaye ve Yaşam Kalitesi, Markalaşma Becerisi ve Yenilikçilik, Ticaret Becerisi ve Üretim Potansiyeli, Erişilebilirlik başlığında toplanan dört değişken, “illerde kişi başına düşen öğretim elemanı ve üyesi sayısı, şehirleşme oranı, ildeki beş yıldızlı otel yatak kapasitesi, ÖSS’yi kazanma oranı, üretilen vergi miktarı, yatırım teşvik miktarı ve ilin ihracat hacmi gibi alt başlıklarda toplanan bilgilerle desteklendi.

(Onur Uysal)