AVM’lerde100 bin kişiye iş fırsatı!
Önümüzdeki üç yılda Türkiye genelinde 100’e yakın AVM açılacak. AVM yöneticisi, mağaza müdürü, satış, pazarlama ve halkla ilişkiler gibi pozisyonlar öne çıkarken yapılacak yatırımlarla 100 bine yakın istihdam sağlanacak…
İŞ'TE İNSAN - 10.01.10
İpek ALPKÖKİN
ipek.alpkokin@sabah.com.tr
Türkiye genelinde 243 alışveriş merkezi (AVM) bulunuyor. Bu AVM’lerde yaklaşık 948 bin kişi direkt ve dolaylı olarak istihdam ediliyor. Soysal Alışveriş Merkezleri kataloğunun güncellenmiş verilerine bakıldığında İstanbul’daki 87 alışveriş merkezi sayısı ise 2012 sonu itibarıyla 126’ya çıkacak…
Ancak AVM sektörüne ilişkin yapılan olumlu öngörüler bu kadarla sınırlı değil. Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Ekrem Akyiğit’in sektöre ilişkin yaptığı açıklamalar, 2010 yılı için girişimcileri ve iş arayanları umutlandırdı. Önümüzdeki üç yıl içinde 100 AVM açılacağını açıklayan Akyiğit, istihdam anlamında da önemli bir adım atılacağının altını çizdi.
Yalnızca 2010 yılında açılacak 63 AVM'de, 7 bin 500'e yakın mağaza kiralanacak. BMD üyesi şirketler, açılacak bu yeni mağazalarla 30 bine yakın istihdam sağlayacak. İstihdam öngörülerine bakıldığında bu rakamın diğer şirketlerle 100 bini aşacağı tahmin ediliyor.
Her biri adeta bir holding gibi çalışan bu AVM’lerde, boyutuna göre değişmekle beraber, bin ila altı bin kişi arasında personel görev alıyor. Peki 2010 yılı istihdamı içinde büyük önem taşıyan bu AVM’ler hangi pozisyonların yıldızını parlatacak?
İyi eleman, kazançlı AVM demek!
Alışveriş merkezlerinin güvenlikten otoparka kadar son derece geniş bir hizmet alanına sahip olması artan rekabet ortamı da göz önüne alındığında, tesislerin profesyonel mantıkla yönetilmesini zorunlu kılıyor. Ziyaretçi sayısı ve hizmet kalitesi, AVM'nin piyasa değerini belirliyor. İyi yönetilmeyen bir alışveriş merkezinin ciddi gelir kaybına uğrayacağının farkında olan yatırımcılar, yeni açacakları alışveriş merkezlerine yönetici bulmak için çaba sarf ediyor. Dolayısıyla “AVM’lerin CEO”su sayılan yöneticiler, en kritik ve en çok aranan pozisyonların başında geliyor.
Ücretlendirmelere bakıldığında da bu yöneticilerinin gelirlerinin de, yaptıkları işin önemiyle paralel gittiği görülüyor. İstanbul'da bulunan bir alışveriş merkezi yöneticisinin aldığı aylık maaş, 20 ila 30 bin dolar arasında değişiyor. Anadolu’daki AVM’lerde ise bu rakam 4 bin lira civarında seyrediyor. AVM yöneticilerinin otomobil, özel sağlık sigortası ve prim gibi yan hakların da olması, pozisyonu daha cazip hale getiriyor.
Her düzeyde istihdam…
AVM yönetim kadrosu, kuşkusuz sadece genel müdürle sınırlı değil. 40 bin metrekare kiralanabilir alanı olan bir alışveriş merkezinde, ortalama 15 kişilik bir yönetim ekibi çalışıyor. Pazarlama, muhasebe ve halkla ilişkiler sorumluları tesislerin önemli görevlileri arasında yer alıyor. Merkezi piyasa değeri ve tanınmışlığını artırma konusunda önemli rol oynayan yönetim kadrosunda maaş ortalaması, 4 bin lira civarında değişiyor.
AVM’lerde en çok ihtiyaç duyulan diğer pozisyonlar ise güvenlik görevlisi, otopark sorumlusu, teknik eleman, satış – pazarlama sorumlusu, kasiyer ve temizlik elemanı, food – court çalışanı olarak sıralanıyor. Lise mezunları için de pek çok iş fırsatı yaratan AVM’lerin personel ihtiyacının yüzde 53’ünü, 25 yaş altı kişiler oluşturuyor. Yüzde 54 oranında kadın personelin ağırlıklı olduğu AVM’lerde özellikle satış elemanları arasında yüzde 94 oranında prim sistemi uygulanıyor.
Nasıl başvurabilirsiniz?
2009 yılında açılan AVM’lerin eleman temin metotlarına bakıldığında, mağazaların ve marketlerin farklı metotlar kullandığını görüyoruz. AVM’lerde açılan mağazalarda çalışacak personelin yüzde 26’sı, eleman temin firması aracılığıyla bulunurken yüzde 56’sı gazete ilanı ile kabul ediliyor. Yüzde 86 ile İnternet en çok tercih edilen kanal olurken mağazaların yüzde 67’si, elden başvuruyu tercih ediyor. AVM içindeki marketler de çalışanlarının yüzde 93’ünü mağazaya yapılan başvurular aracığıyla seçiyor… Temizlik ve güvenlik görevlisi pozisyonları ise diğer şirketlere ‘out source’ ediliyor…
Son üç yılda AVM istihdamı nasıl değişti?
Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği’nin (AMPD) hazırladığı endekse göre Ocak 2006’dan bu yana çalışan sayısında ciddi bir artış gözlemleniyor. 2009’un ilk çeyreğinde düşüşe geçen istihdam oranları, kasım ayı itibariyle artış gösterdi. AMPD’nin 2009 Kasım ayı endeksine göre sektör istihdamı, aylık bazda yüzde 2 arttı. AVM’lerin mağaza potansiyeline bakıldığında ise gıdada yıllık bazda yüzde 5 istihdam düşüşü yaşanırken gıda dışında yüzde 4, hazır giyimde ise yüzde 8 istihdam artışı yaşandı…
Alışveriş Merkezleri ve Perakendeciler Derneği’nin (AMPD) hazırladığı Kasım 2009 raporuna göre “AVM metrekare endeksi”ne bakıldığında ise yıllık olarak yüzde 14 artış gözlemlendi. Aralık 2008’e kıyasla ilk 11 aylık metrekare artışı yüzde12 oranında gerçekleşti. Açılan mağaza sayılarında ise yıllık yüzde 13’lük artış yaşandı.
UZMANLAR NE DİYOR?
Suat Soysal / Soysal Genel Müdürü
Alışveriş merkezleri için en önemli konuların başında müşteriyi alışveriş merkezine çekmek geliyor. Bu açıdan bakarsak bir alışveriş merkezi için en kritik görev, AVM’yi bir ürün olarak pazarlayan, etkinlikleri yöneten, kampanyaları yürüten bölüme yani pazarlama ve halkla ilişkiler birimlerine düşüyor. Pazarlama müdürü ya da pazarlama/halkla ilişkiler sorumluları bu açıdan öne çıkacak pozisyonlar…
Bir diğer önemli pozisyon ise alışveriş merkezindeki kiracılarla olan ilişkileri yöneten “kiracı ilişkileri müdürü”. Tüm bunların dışında alışveriş merkezlerinde “merkez müdürlüğü” her zaman önemini koruyacaktır. Bir alışveriş merkezinin güvenliğinden pazarlamasına, temizliğinden kiracı ilişkilerine kadar bir bütün olarak AVM’yi yöneten, konusunda deneyimli ve eğitimli AVM müdürleri sektörde her zaman revaçta olacaktır. Alışveriş merkezleri, bir mağazada satış elemanlığı ve kasiyerliğin daha tercih edilir ve prestijli meslekler olmasına katkıda bulunuyor. Gençler, alışveriş merkezleri sayesinde bu işleri daha çok tercih eder oldu.
del.icio.us
Digg
Facebook
Google
Myspace
Xing
Çıktı al
Sayıları her geçen sene artan Avm ler şehirlerin ekonomik ,sosyal yapısını ve kent dokusunu tahrip eder boyuta gelmiştir.En kısa sürede bir önlem alınmaz ise ülkenin büyük bir özveriyle biriktirdiği tasarrufu ve öz kaynakları iş yapamayan Avm lerde heba edilmiş olacaktır.
Ağızlarını her açtıklarında buralarda binlerce kişiye istihdam yarattıklarını söyleyen yatırımcılar ve buraları pazarlayan kişi ve kurumlar aslında kısa sürede yatırımlarının maliyetlerini çıkarıp,kara geçme arzularını bu argümanın ardına sığınarak gizlemeye çalışmaktadır.
Avm ler , bir kentin yerleşik düzenini kısa sürede alt üst ederek ve sosyal dokusunu bozarak ,şehrin açık alanlarındaki,caddelerindeki mağaza ve dükkanlarını iş yapamaz hale getirerek oradaki ticaret erbabının ve esnafın fakirleşmesine, hatta işini kaybetmesine neden olmaktadır. Bu insanların geçindirmek zorunda olduğu aileler de düşünüldüğünde şehrin küçümsenmeyecek bir nüfusu hiç hesapta olmayan bu gelişmeden ciddi zarar görmektedir.
Üstüne üstlük Avm’lere Pazar günleri ve tatil günleri geç saatlere kadar açık kalabilme ayrıcalığının verilmesi haksız rekabet yaratmakta ve sanki açık alanlardaki dükkan ve mağazalara ‘siz kapalı olun ki Avm ler iş yapsın’ denmek istenmektedir.
Hiç bir şey yapılamıyorsa en azından bu adaletsizlik ortadan kaldırılmalı ,Avm ler de diğer işyerleri gibi sabah saat 8 00 de açılıp ,akşam (yeme içme,eğlence yerleri hariç) saat 8 00 de ve Pazar ve tatil günleri (yeme,içme eğlence yerleri hariç) tam gün kapalı olmalıdır.
Terazinin bir kefesine kazançlar ,diğer kefesine kayıplar konulduğunda kayıplar çok ağır basar.
Yeni açılan bir Avm’ lerin çoğu asgari ücretli ,takriben 1000 kişiye istihdam yaratır.
Dolayısıyla terazinin bir kefesinde sayıları yüzlerle ifade edilen ,ağırlığını yabancı sermayedarların oluşturduğu, kısa sürede kar etmek isteyen yatırımcılar vardır.
Bu yatırımcıların amacı o şehrin kalkınmasına ve zenginleşmesine katkıda bulunmaktan çok elde ettiği karları bir an önce ülkelerine transfer etmektir.
Söz konusu şehrin hemen hemen bütün kazancı az sayıdaki iş gücü istihdamıyla sınırlı iken terazinin diğer kefesinde şehirdeki diğer binlerce iş yeri ve işletmede çalışanlar,sahipleri olan esnaf,tüccar,onlardan kira alan mülk sahipleri yani binlerce kişi ve onların aileleri vardır.
Bu insanlar bir birinden yaptıkları alışverişlerle hem yardımlaşma ve dayanışma içinde sağlam sosyal bir doku hem de o şehrin yerleşik nüfusunu oluştururlar.
Oysa açılan yeni Avm ye gelen işletmecilerin çoğu yabancı bir markanın İstanbul’daki organizasyonu veya temsilcisidir.Dolayısıyla o şehirde yeni açılan Avm de satış cirolarından ve kira gelirinden yaratılan artı değer yani kazanç o şehirdeki insanlara değil yabancı işletmeciye ve başka bir şehirde konumlanmış yatırım sahibine aittir.Keza kazancın vergilendirilmesinden doğan gelirden de söz konusu şehir fazlaca bir pay alamaz.
Bu durumda esnafını ve tüccarını,kazancını kaybeden şehir hızla fakirleşmeye başlar.Zamanla bomerang geri döner,kazancını kaybeden şehir nüfusu alışverişi kıstıkça kısar ve açılan Avm ler de artık iş yapamaz duruma gelir ki şu anda bile böyle onlarca Avm vardır.
Bu günkü sayılarıyla bile (279 adet olduğu söyleniyor) birbirini köstekleyen Avm’ lerin çoğu birkaç yıl içinde tamamen atıl yatırımlara dönüşebilir.
Avm’lere lehine yaratılan bu ayrıcalıklar ortadan kalktığında Avm ler iştah kabartan yatırım alanı olmaktan çıkacak ,yatırımlar ülke yararına üretim alanlarına kayacak ve bu alanda istihdam gelişecektir ki asıl ihtiyaç da budur.
Çünkü sadece tüketime dönük Avm benzeri yatırımlarla çoğu uzak doğuda üretilen markalara büyük bir pazar yaratılmakta bunun da ülkeye faydası son derece sınırlı olmaktadır.
Avm’ lerin açılış ve kapanış saatlerinin diğer işyerleriyle eşit hale getirilip bu adaletsizliğin ortadan kaldırılmasıyla Avm’ lerde çalışan insanlara da epeydir ihmal edilen haftada bir gün tatil imkanı sağlanmış olur. AB ülkelerinde haftalık mesai süresinin genellikle 35-45 saat arasında olduğu düşünülürse yapılacak bu düzenleme bir lütuf değildir.
Çünkü günde 10 saat mesai süresiyle 6 günde 60 saat mesaiye katlanmak kolay değildir.Neticede çalışan da bir insandır.Onun da kendine ve ailesine ayıracak zamanı olmalıdır.
RIFAT KAYIN
25-02-2010
Yorumunuzu Ekleyin