Eğitim Reformu Girişimi ve 14 kuruluş talep ediyor: “Çocukların temel hak ve özgürlükleri, eğitim süreçlerinin her anında, eğitim ortamlarının her köşesinde gerçekleşmelidir’’

İŞ’TE İNSAN – 29.11.09
Eylem AKTAY
eylem.aktay@sabah.com.tr

Genç nüfusuyla Avrupa’da hava atan bir ülke olarak, eğitimi “en önemli mesele” statüsünde ele almamız gerekiyor. Zorunlu eğitim sekiz yıla çıkarılmış olmasına rağmen hala çeşitli nedenlerle eğitim alamayan binlerce çocuk var. Ancak eğitimde haklar, çocukların sadece okula gitmesi ve eğitim alması anlamına gelmiyor.

İşte bu düşünceyle Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi bünyesinde çalışmalarını sürdüren Eğitim Reformu Girişimi (ERG) eğitim, insan hakları ve çocuk hakları alanında çalışan 14 kuruluşla birlikte iki yıldır Eğitimde Haklar Projesi’ni yürütüyor. Avrupa Birliği’nin desteklediği projenin amacı, çocukların eğitim hakkı, cinsiyet ayrımı, bölgesel farklar ve sosyo-ekonomik durum gibi konularda eşit olmasını sağlamak. Geçtiğimiz günlerde Türkiye’de eğitimle ilgili ortak ilke, kaygı ve önerilerin dile getirildiği bir bildirge yayınlandı ve çocukların temel hak ve özgürlüklerinin, tüm eğitim süreçlerinde ve her ortamda gerçekleşmesi gerektiği belirtildi.

Mevzuata ilişkin öneriler

Eğitim hakkının sadece ‘ilköğretime kayıt yaptırmaya’ indirgenmeyeceğini belirten ERG Koordinatör Yardımcısı Batuhan Aydagül, bunun ifade özgürlüğü ve katılım hakkından dinlenme, boş zaman ve oyun hakkına; ayrımcılığa uğramama hakkından sağlık ve her türlü şiddetten korunma hakkına kadar birçok hak ve özgürlüğü içerdiğini belirtiyor. Eğitim hakkı açısından kamusal yükümlülüklere de dikkat çeken Aydagül, Türkiye’nin eğitim hakkına dair sözleşmeleri onaylayarak, uluslararası topluma ve daha da önemlisi kendi yurttaşlarına eğitim hakkıyla ilgili dört temel yükümlülüğü yerine getirmeyi taahhüt ettiğini vurguluyor. Bahsedilen dört yükümlülük ise şunları içeriyor: Eğitim hakkından yararlanmayı zorlaştıran ya da engelleyen uygulamalarda bulunmama; üçüncü bir tarafın eğitim hakkından yararlanmayı zorlaştırmasının ya da engellemesinin önüne geçme, birey ve toplulukların eğitim hakkından yararlanmalarını sağlayacak tedbirler alma; eğitim yoluyla, eğitim süreç ve ortamlarında insan hakları kültürünü yaygınlaştırma.

Her çocuğun eşit haklara sahip olması için mevzuatta değişiklikler yapılması gerektiği savunulan platformda, eğitim hakkıyla ilgili, çocuk merkezli eğitim, eğitimde eşitliğin sağlanması, okullarda sağlık konusu ve öğrenciye yönelik her türlü şiddetin önlenmesine yönelik mevzuata ilişkin önerilerde de bulunuluyor. Platformda ayrıca Türkiye’nin çeşitli uluslararası sözleşmeleri imzalarken eğitim hakkına ilişkin çekinceler koyduğu ve bu nedenle sözleşmelerin her çocuğun eğitime eşit erişimi kapsamında yeniden gözden geçirilmesi gerektiği de ifade edildi.

İnternetten eğitim

Proje kapsamında çocuklara haklarının tanıtıldığı ve hak arama yollarının anlatıldığı üç kılavuz ve iki internet sitesi de hazırlandı. 10–14 yaş grubundaki çocuklara yönelik hazırlanan ‘ Eğitimde Haklarım Var! ’ kitapçığı ile http://www.egitimdehaklarimizvar.org sitesi, çocukların eğitim ortamlarında sahip olduğu hakları tanımaları, hak ihlallerini saptayabilmeleri ve hak arama yollarını öğrenmelerini hedefliyor. http://www.egitimdehaklar.org isimli sitede ise eğitim hakkıyla ilgili 300’ün üzerinde mevzuat belgesine ulaşılabiliyor.

Projeye katkıda bulunan kuruluşlar

Ankara Barosu Çocuk Hakları Merkezi Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği, Eğitim Reformu Girişimi, Gündem: Çocuk! Derneği, Halk Sağlığı Uzmanları Derneği, Helsinki Yurttaşlar Derneği, İnsan Hakları Derneği, İstanbul Bilgi Üniversitesi Çocuk Çalışmaları Birimi, İstanbul Bilgi Üniversitesi İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi, Tarih Vakfı, Toplum Gönüllüleri Vakfı, Uluslararası Af Örgütü Türkiye Ofisi, Uluslararası Çocuk Merkezi.