Gündemde olan yeni alkol ve tütün mamullerinin sunumuna ilişkin yönetmelik taslağı, pek çok markanın sanata verdiği desteğin önünde engel. Sponsor desteğiyle yapılan ve bu markalarla özdeşleşen festivallerin akıbeti ise meçhul

İŞTE İNSAN – 04.07.10
Onur UYSAL
onur.uysal@sabah.com.tr

Geçtiğimiz hafta sonu İstanbul’da gerçekleşen ve 50 bin kişiyi ağırlayan metal müzik festivali ‘Sonisphere’in kulaklarda yarattığı çınlama henüz dağılırken, Türkiye’de her yıl sayısı artan ve müzikseverleri memnun eden konser ve festivalleri bekleyen tehlike yarattığı endişeyle gönüllerde çoktan yer edindi bile. Ağırlıklı olarak sponsorlarla ayakta kalan festival ve müzik organizasyonlarının en büyük destekçisi alkollü içecek markaları, yasalaşması olası bir yönetmeliğin avuçları arasına sıkışmış durumda. Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurulu (TAPDK)tarafından hazırlanan yönetmelik taslağı Efes Pilsen, Tuborg, Miller, Carlsberg gibi markaların kültür ve sanat faaliyetlerine yaratacağı sponsorluk kaynağını engelleyecek maddeler taşıyor. Eğer yönetmelik yasalaşırsa, çeyrek asra yaklaşan festivaller ya da dünyanın büyük isimlerini Türkiye’ye getiren turneler mazi olabilir.

“Çekiliriz”
Türkiye’de pek çok konser, festival ve spor faaliyetleri Efes Pilsen ve Tuborg başta olmak üzere alkollü içecek markalarının sanata ve sanatçıya verdiği milyonlarca dolarlık destekle yapılıyor. Gençlerin müzik piyasasına kazandırıldığı müzik yarışmalarının arkasında da yine aynı şirketlerce verilen maddi destek aşikâr. İletişim stratejilerini hedef kitlesinin ‘kulağı’ üzerine kuran bu markaların müzik dünyasına kendilerine özgü alanlarda destek verdiği de söylenebilir. Örneğin Tuborg sponsorluk bütçesini rock ağırlıklı müzik organizasyonlarına ayırırken, Efes Pilsen ve markalarını daha çok adını taşıyan festivallerde ve yarışmalarda görmek mümkün. Efes Pilsen markasıyla özdeşleşen “One Love” festivalinin dokuz, “Blues Festival”in ise 20 yıldır müzikseverleri dünyanın önemli sanatçı ve gruplarıyla buluşturduğu da bir diğer unutulmaması gereken detay. Yalnızca Efes Pilsen’in bu tip aktivitelere her yıl 30 milyon dolar civarında bütçe ayırdığı düşünülürse, taslağın hayata geçmesi durumunda kültür sanat organizasyonlarının nasıl bir darbe alacağı daha net anlaşılabilir. Organizasyonlara destek veren markaların yöneticileri yönetmeliğin henüz taslak aşamasında olmasından dolayı sessiz kalmayı tercih ediyor. Ancak Anadolu Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Tuncay Özilhan daha önce yaptığı açıklamada “Eğer taslak bu şekliyle yürürlüğe girerse Efes Pilsen basketbol takımını ligden çekeriz” demiş, dünyada da alkollü içecek markalarının bu tip spor ve sanat organizasyonlarına destek verdiğini belirtmişti. Dünyadaki farklı örnekler de Özilhan’ın bu söylemini destekler nitelikte aslında. Birçok ülkede organizatörler, alkollü içecek markalarını festival, konser ve spor faaliyetlerinin vitrinine koymaktan çekinmiyor.

Dünyada durum ne?
Birayı “hafif alkollü içecek” sınıfına alan pek çok ülkede bu markalarının en önemli spor ve sanat organizasyonlarına maddi destek sağladıkları biliniyor. Elbette bu konuda sınırlamalara rastlamak mümkün. Ancak bunlardan hiçbiri sponsorluk desteğini tamamen ortadan kaldıracak uygulama ve yasalar değil. Örneğin Kuzey Avrupa’nın en büyük kültür ve müzik festivali “Roskilde Festival”in sponsorluğunu Tuborg, Macaristan’daki “Sziget Festival”in ise yine Macar bira markası Dreher üstleniyor. Spor organizasyonlarına bakıldığında da tablo farklı değil. Hatta ulaştığı kişi sayısı ve takip eden kitle açısından bakıldığında spor organizasyonları tarafında hacmin çok daha büyük olduğu söylenebilir. Hollandalı bira üreticisi Heineken tarafından desteklenen Avrupa’nın en büyük futbol organizasyonlarından “Şampiyonlar Ligi” ve Amerika menşeli Budweiser’ın sponsorları arasında bulunduğu “2010 Dünya Kupası” bunlardan en önemlileri. Avrupa’da pek çok futbol, Formula, basketbol takımı ile golf, bilardo ve bowling gibi dallarda bireysel sporculara yine alkollü içecek markalarının desteği üst seviyelerde. İngiltere’nin en köklü futbol kulüplerinden Liverpool’un formasında yer alan “Carlsberg” reklamıyla neredeyse özdeşleştiğini söyleyebiliriz.

Gözler yönetmelikte
Özellikle yaz aylarıyla birlikte kızışan ve hacmi iki milyar doları bulan bira pazarında yüzden fazla markanın gözü TAPDK tarafından hazırlanan yönetmelik taslağına çevrilmiş durumda. Sponsorlukları kurtaracak öneriler arasında diğer ülkelerde olduğu gibi bira ve türevlerinin Türkiye’de de farklı bir sınıfta ele alınması da var. Sonuç ne olur bilinmez ama çıkacak kararın iyisiyle kötüsüyle tüketicinin ve müzikseverin kulağını doğrudan etkileyeceği kesin.