İnsan kaynakları danışmanlık şirketi Mercer’in yaptığı araştırma sonucuna göre 2009’un ikinci yarısında şirketler işten çıkarma gibi radikal tedbirlerden uzaklaşma eğiliminde

Mercer’ın 2009 yılı Mayıs ayında 90 ülkeden 2100 firma temsilcisi ve çalışanlarının katımıyla yaptığı ‘Zor Zamanları Yönetmek’ adlı araştırması sonuçlandı. Global araştırmaya göre, 2009 yılının ikinci yarısında şirketler işten çıkarma ve yan hak kısıtlamasına ilk yarıya göre daha az başvurmayı planlıyor. Araştırma sonucu 2009 yılı ikinci yarısında yetenek yönetimi, ücretlendirme, yan haklar gibi konulardaki stratejik yaklaşım ve eğilimlerini ortaya koyuyor.

2009 yılı ikinci yarısında da krizle bağlantılı olarak tedbirler almaya devam eden firmalar işgücünde azaltma, ücret dondurma, emeklilik planlarında firma katkısının azaltılması ve sağlık harcamalarında çalışan katkısını artırılması gibi tedbirlerde 2009 yılının ilk yarısına göre daha az radikal bir yaklaşım içindeler. Tüm dünyada araştırmaya katılan şirketlerin yüzde 66’sı ilk yarıda eleman çıkarma yolunu seçerken, 2009’un ikinci yarısı için eleman çıkarmayı planlayan şirketlerin oranı yüzde 58’e geriledi.

Ücret artışında ‘’dondurma veya öteleme’’
Araştırma firmaların ücreti aşağı çekme ve yan hakların bazılarının tümüyle iptal edilmesi gibi yöntemlere ikinci yarıda daha az başvuracaklarını gösteriyor. Firmaların büyük bir bölümü, 2009 yılında ücret seviyelerini ya 2008 yılı ile aynı düzeyde tutmayı ya da artırmayı planladıklarını belirterek, 2009 yılı ikinci yarısında baz ücretleri aşağıya çekmektense, ücret artışlarında dondurma ya da öteleme yoluna gideceklerini bildirdiler.

Araştırmaya göre, firmaların yüzde 30’u 2009’da ücret artışı vermemiş, sadece yüzde 13’ü ise ücretleri 2008 yılının ücretlerinden daha düşük tutmuş. 2009 yılında şirketlerin çalışanlara verdiği primlerde da azalma olduğunu ortaya koyan araştırmaya sonucuna göre 2009 yılında firmalar yüzde 57’si planladıklarından daha az prim dağıttılar. Firmaların sadece yüzde 20’si 2008 yılına göre 2009’da daha fazla prim ödemesi gerçekleştirdi.

Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri de şirketlerin yetenekli çalışanları ellerinde tutmak istemesiyle ilgili. Araştırmaya katılan firmaların yüzde 37’si işten çıkarmalar olsa bile yetenekli çalışanları koruyacaklarını, yüzde 35’i ise açılan pozisyonlara yetenekli personel alacağını belirtmiş. 

Çalışma saatlerinde kısıntıya devam
Mercer’ın global araştırması firmalar tarafından alternatif çalışma saatlerinin de benimsendiğini ve bu eğilimin 2009’un ikinci yarısında da devam edeceğini ortaya koyuyor. Üretim firmalarının yüzde 29’u azaltılmış çalışma saatlerini zorunlu kılarken, bu oran teknoloji ve bilgisayar servis sektöründe yüzde 13 ve finans / bankacılıkta ise yüzde 3 olarak gerçekleşmiş.

Araştırma, çalışanların motivasyonları ve şirkete bağlılıklarında en önemli etkenlerden biri olan sağlıkla ilgili yan haklar konusunda firmaların yaklaşımları ile ilgili bilgi veriyor. Ekonomik kriz dönemlerinde sağlık harcamalarında görülen artışa rağmen, firmaların büyük çoğunluğu sağlık sigortaları ya da ödeneklerinde herhangi bir kesintiye gitmediklerini belirtiyorlar. Ancak 2009’un ikinci yarısında firmalar, daha az masraflı sağlık planlarını devreye sokmayı planlıyor.

"İK yapısı içinde maliyet azaltılacak"
Mercer Türkiye Genel Müdürü Sibel Yücesan, araştırmanın sonucuna göre 2009’un ikinci yarısında firmaların tedbirlerini devam ettireceğini, verimlilik çalışmalarını sürdüreceklerini belirtiyor.

Kendi sektörlerinde öncü olan pek çok kurumun İK yapısı içinde maliyet azaltacağını, ilk altı ay içinde gerçekleştirilen süreç yapılanması, dış kaynak kullanımı, işlerin yeniden tanımlanması gibi adımların süreceğini vurguluyor. Araştırmanın performans değerlendirme sistemlerinin gözden geçirilmesi; çalışan bağlılığını ve motivasyonu artıracak etkin iletişim programlarının uygulanması konularında çalışmaların artacağını gösterdiğini sözlerine ekliyor.

Araştırmaya katılan Türk şirketlerinin yüzde 35’i, 2009’da çalışan sayılarını azaltacaklarını belirtirken bu sayı 2010 için yüzde 25’e geriliyor. Sibel Yücesan, araştırma sonucuna göre İK alanında krizle ilgili alınan tedbirlerin dünyada olduğu gibi Türkiye’de de devam ettiğini ancak tedbirlerin şiddetinde ve miktarında ilk altı aya göre azalma beklendiğini söylüyor.