TNT’nin faaliyet gösterdiği 200’den fazla ülke arasında Türkiye’yi en fazla büyüyen ülke konumuna taşıyan Genel Müdür Turgut Yıldız, başarısını kriz tecrübesiyle açıklıyor

İŞ’TE İNSAN – 02.08.09 
Feride CEM
Feride.cem@sabah.com.tr

“Avrupalılar çok korktu, biz ne yapacağımızı biliyorduk”
Ekspres kurye taşımacılığı, uluslararası ve ulusal gönderi işi yapan TNT Türkiye’nin Genel Müdürü Turgut Yıldız’ın hayli mutlu görünüyor. Yıldız’ın mutluluğunun nedeni ise kriz döneminde TNT ülkeleri arasında adeta parmakla gösterecek bir büyümeye imza atmış olması. Şu sıralar diğer ülkelerin yöneticileri Hollanda’daki merkeze küçülmelerinin nedenlerini makul gerekçelere dayandırmak için ter dökerken o büyük bir keyifle kriz döneminde bütün kategorilerde sağladığı yaklaşık yüzde 12’lik büyümeyi adeta göğsünü gere gere anlatıyor.

Türkiye’de 1988 yılından bu yana faaliyet gösteren şirketin 17 yıldır genel müdürlük koltuğunda oturan Yıldız, İş’te İnsan için yaptığı değerlendirmede başarılarını tecrübesi ile açıklıyor.

Görünen o ki 21 yıllık TNT’li Yıldız’ın bu sonuçla yetinmeye niyeti yok. Şirketi yurtiçinde de büyütmek için 30 milyon euro’luk yatırım bütçesini onaylatmış bile. Bunun için krizin yarattığı toz bulutunun dağılmasını bekleyen Yıldız’la diğer ülkelere örnek gösterilen büyümenin detayları ve gelecek planları üzerine konuştuk…

Temmuz ayını da geride bıraktık. Sekizinci ay itibariyle 2009’u değerlendirdiğinizde neler söylersiniz?
Hem sektör hem de bulunduğumuz konum gereği dünyadaki gelişmeleri de görme şansım var. Kriz çıktığında özellikle Avrupa’daki TNT ülke başkanlarında bir panik havası vardı. Genel müdürler ne yapacaklarını bilemez haldeydiler ve krizi gözlerinde çok büyütüyorlardı. Krizlerle yaşayan bir ülke olduğumuz için TNT Türkiye olarak krizin en yoğun dönemlerinde bile hiçbir şeyi gözümüzde büyütmedik ve soğukkanlı davrandık. Zaten iyi bildiğimiz bir şeyi yaşıyorduk. Ne yapacağımızı bildiğimiz için buna istinaden bir takım önlemler aldık. Bu önlemlerin sonucunda krizi yönetme konusunda diğer ülkelerin önünde bir başarı gösterdik. Bizim şu anda iyi bir büyüme hızımız var ve 2008’e göre artıdayız. Dünyada bu krize rağmen büyüme gösteren TNT ülkesi parmakla sayılacak kadar az.

Sizden başka hangi ülkelerde büyüme var?
Eski Doğu Avrupa ülkelerinde bizim kadar olmasa bile biraz büyüme yaşandı. Malta, Filipinler ve Tayland Grubu olarak adlandırılan Güneydoğu Asya ülkelerinde büyüme var. Bu krizde bana göre geçen yılın rakamlarını tutturmak bile büyük başarı. Bizim kadar büyüyen başka bir ülke de büyüklüğü bizimle kıyaslanmayacak olan Malta oldu.

Yüzlerce ülke arasında büyüme rekoru kırmak oldukça prestijli bir durum olsa gerek?
Elbette iyi örnek olduğumuz için diğer ülkelerle kıyaslama yapıldı. Nerede büyüme gösterdiğimizi paylaşım toplantılarında anlattık. Tahsilat hızı konusundaki başarımız çok önemsendi. Nakit para girişini artırdığımız için krizden etkilenme oranımız da düştü. Kapitalimizi en iyi şekilde kullanma şansına sahip olduk. Daha basit deyimiyle sermayeden yemedik. Merkez derhal bunu inceleyerek ne yaptığımızı anlamak istedi.

Krizin en büyük sorunlarından birinin tahsilat olduğunu biliyoruz. Bütün firmalar tahsilat sorunu yaşamaktan muzdaripken siz neler yaptınız?
Tüm dünyada sorun olan tahsilat konusu Türkiye’de daha büyük bir sorun. Çünkü bizde yüksek enflasyon nedeniyle tüm firmalar ödemelerini geciktirme eğilimindedir. Hatta bu eğilimin bizim genlerimize işlediğini düşünüyorum. Deseniz ki “enflasyon sıfır” yine bizim insanımız ödemesini geciktirir. Ancak biz kriz döneminde buna özel bir önem verdik ve başarı sağladık. Merkez bizden bu konuda bilgi istedi. Bu bilgiyi telekonferans yöntemiyle dünyanın her yeri ile paylaştık. Her ay biz bağlı olduğumuz grubun başındaki kişiye ve onun yanındaki müdürlere Türkiye’de yaptığımız bir aylık faaliyetleri anlattığımız toplantılara Türkiye’deki başarıyı dinleyip anlamak için finans uzmanları katıldı. Çünkü bu başarıyı örnek olarak kullanmak istediler.

Peki onlara neler anlattınız. Tahsilat sıkıntısını aşmak için neler yaptınız?
Biz tahsilatta bıçak kemiğe dayanmadığı müddetçe avukatlarımızı devreye sokmuyoruz. Kriz döneminde avukatlarımız tahsilat güçlüğü çektiğimiz müşterilerimize bir mektup gönderdiler. Mektupta bundan sonraki aşamada kendileriyle çalışmamızın mümkün olmadığını ve bir sonraki aşamanın mahkeme olduğunu bildirdik. Bu çok etkili oldu.

Bu zaten birçok firmanın başvurduğu bir yöntem. Bunun yanı sıra neler yaptınız?
Bir mutabakat ekibi kurduk. Bizim çıkardığımız hesapla müşterilerinin çıkardığı ödeme rakamı arasında bazen anlaşmazlık olabiliyor. Bu ekip, hesaplar arasındaki anlaşmazlıkları düzeltti. Bu da çok işe yaradı. Çünkü böylesi bir durumda insanlar işin ciddiyetini kavrıyor. Ayrıca biz de birçok Avrupa ülkesinde uygulanan e-faturaya geçmek istedik ama Türkiye’deki kanunlar buna müsaade etmediği için bunu yapamadık.

Peki büyümenizin dinamosu olan gelirleri artırmak için neler yaptınız?
Öncelikle şunu söylemeliyim ilk günden itibaren kriz var diye beklemedik. “Krizi nasıl aşarız” sorusunun yanıtını aradık.
Kriz dönemine yönelik ekonomik servisler oluşturarak müşteriye seçme hakkı sunduk. Çünkü normal zamanlarda müşteriye pahalı gelmeyen hizmetler kriz dönemlerinde göze yüksek gelebiliyor. Özellikle hızlı servislerimiz kriz dönemine göre pahalı kalabiliyor. Bunun için ekonomik servisler oluşturduk.

Ekonomik servislerin detaylarını anlatabilir misiniz?
Bu kapsamda öne çıkardığımız hizmetlerden biri karayoluyla Avrupa servisleri oldu. Çünkü biz yüzde 90 havayolu ile servis veriyoruz. Her gün kargo uçağımız Türkiye’ye geliyor. Kriz döneminde karayolu servisinin ağırlığını artırdık. Müşterilerimiz de acil olmayan gönderilerini buraya kaydırdı. Bu bir nevi inovasyon oldu. Bunun yanı sıra karayolu ve hava yolunun konbinasyonu ile yeni bir hizmet sunduk. Gönderilerimizi uçakla İstanbul’dan Belçika’ya gönderiyoruz oradan da karayolu ile Avrupa’nın diğer ülkelerine dağıtıyoruz. Bu hizmet müşteriye yüzde 40 fiyat avantajı sağlıyor.

Kriz yurtiçi ile ilgili büyüme planlarınızı etkiledi mi?
Bizim faaliyetlerimiz içinde yurtiçinin payı yüzde 4-5 civarında. Kriz öncesinde yurtiçinde pazar payımızı artırmak için 30 milyon euro’luk yatırımımız onaylanmıştı. Fakat bu yatırımı kriz nedeniyle erteledik önümüzdeki yıldan itibaren başlayacağını düşünüyoruz. Biz yavaş yavaş rahatlama dönemine geçtiğimizi görüyoruz. Bu nedenle 2010 için umutluyuz, yatırıma başlayabiliriz.

“Bizde kariyer yolu açık”
Büyümeniz istihdama nasıl yansıdı?
1 Ocak’tan bu yana 37 kişiyi işe aldık, halen 710 civarında personelimiz var.  Bu da yüzde 5’lik bir artışa tekabül ediyor. Bundan sonra personel sayımızı artıracağız. İlk yarıda daha çok kurye aldık. İkinci altı ayda da 40 kişi daha almayı planlıyoruz. Ayrıca yurtiçinde planladığımız yatırımı yaparsak bu günkü sayımızı ikiye katlamamız, hatta üzerine çıkmamız mümkün.

Uluslararası bir firma olarak TNT çalışanlarına nasıl bir kariyer vaat ediyor?
Atamalarımızı daha çok içeriden yapan bir firmayız. Ancak atamaları yüzde 100 oranında içeriden yapmanın doğru olup olmadığını sorguluyoruz. Bizde uluslararası kariyer yolu açık. İnternet üzerinden TNT boş pozisyonları açıklıyor ve buraya isteyen herkes başvurabiliyor. Burada bir kısıtlama yok. Ancak son aşamaya gelindiğinde gitmesi gerekiyorsa bölüm müdüründen izin isteniyor yüzde 99 da izin veriyoruz. Türkiye’den en az 10-15 kişi yurtdışına gitti.

21 yıllık TNT’li
• Bursa İktisadi ve Ticari İlimler akademisini bitiren Turgut Yıldız, aynı üniversitede ekonometri mastırı yaptıktan sonra İngiltere’de ön MBA eğitimi aldı.
• 1988 yılında TNT Türkiye’nin kuruluş aşamasında finans müdürü olarak göreve başladı ve şirketin kuruluşunda çeşitli görevler üstlendi. 21 yıllık TNT’li olan Yıldız, 1992 yılından bu yana 19 yıldır TNT Genel Müdürlüğü görevini yürütüyor.
• Zamanla yarışan bir iş yaptıklarını bunun da bir stres ve gerginlik yarattığını söyleyen Yıldız, “Yılladır bu işi yaptığım için işime hakimim. Çok iyi bir ekibim var, bu da işimi kolaylaştırıyor” diyor.
• Yıldız bir dönem iş stresini atmak için bir ara denize merak salmış ve tekne almış. Ancak şu sıralar daha ziyade bahçe işleri ile stres attığını söyleyen Yıldız’ın, gazetelerden kestiği ‘enteresan’ haberlerden oluşan büyük bir haber koleksiyonu var.
• Bilgisayar oyunlarına düşkün olduğunu söyleyen yıldız, uçak simülatör oyununa ile stres attığını söylüyor.