Global kriz sonrası düşüş yaşayan beyin avcılığı piyasası, yeni tür bir rekabete odaklandı: Orta kademe yönetici istihdamı! Şimdiye dek sadece üst düzey yerleştirme ya da kitle istihdamı yapan şirketlerin bile gizli gizli bu alana yöneldiği, bu yüzden de rekabetin çok çetin olacağı iddia ediliyor

İŞTE İNSAN – 24.10.10
Yasemin SALİH
yasemin.salih@sabah.com.tr

2008’den bu yana yani küresel kriz sonrası dönemde, şirketlerin orta kademe yönetici ihtiyacının yüzde 40 civarında arttığı hesaplanıyor. Aslında bu hesabı yapan ve küresel istihdam piyasasının resminin değiştiğini iddia eden kişi Patrick Broderick. İstihdam ve beyin avcılığı danışmanı Broderick’in işi, ülke ülke dolaşarak dünyanın dört bir yanındaki eleman arama ve yerleştirme şirketlerine danışmanlık yapmak.

Kurucu ortağı olduğu Seal Recruitment Training Solutions’ı temsilen geçen hafta geldiği İstanbul’da da bir eğitim veren ünlü istihdam gurusu, global kriz sonrası eleman yerleştirme danışmanlığı piyasasının gideceği yönü ve trendleri anlattı.

Broderick’e göre kriz öncesinde bu sektör, iki temel gruba hizmet verdiği için keskin bir bölünme içindeydi: “C Level” denilen üst düzey yöneticileri yerleştiren “üst grup” beyin avcıları bir yanda, hitap ettiği kitlenin büyüklüğü nedeniyle ‘kitlesel’ olarak tanımlanan, alt kademe elemanlar temin eden danışmanlık şirketleri ise öteki yandaydı. Global kriz sonrasında şirketler çıkardıkları elemanların yerine yenisini alamadıklarından giriş seviyesindeki çalışanları yerleştiren danışmanlık firmalarının işlerinin bir türlü açılmadığını ifade eden Broderick’e göre maliyetlerin yüksekliği gibi sebeplerle tepe yönetici kademesinde de hareketlilik yaşanmıyor. Bu yüzden de üst düzey yönetici yerleştiren beyin avcılarının işleri oldukça azalmış durumda.

Broderick bu süreçte bu üst grup danışmanlık şirketlerinin sayılarının azalacağını ya da küçükleri satın almak gibi inorganik büyüme yolunu seçeceklerini iddia ediyor.

Orta kademe kıymete bindi
Pazar eğilimleri gösteriyor ki her iki grup da hayatta kalmak için kendine şimdiye kadar danışmanlık sektörünün çok da ilgilenmediği “orta kademe yönetici” bulma ve yerleştirme işini hedef edinmiş.

Şirketler cephesine bakıldığında ise kriz sonrası yapılan araştırmalar asıl katma değerin, orta kademedeki uzmanlıklar olduğunu koyuyor. Patrick Broderick de son sekiz aylık piyasa verilerine bakıldığında orta kademe yönetici taleplerinin en çok büyüme gösteren segment olduğunu ifade ediyor.

Select KRM Genel Müdürü Kerim Paker ise şirketlerin orta kademeleri bir yandan sadeleştirirken bir yandan da katma değer yaratacak uzmanları bulmakta zorlandıklarını anlatıyor ve ekliyor: “Tüm dünyada orta kademeye doğru kişiyi bulmak için ciddi bir talep artışı var. Çünkü en tepe yöneticileri herkes tanıyor, beyin avcıları sadece onları ikna etmekle uğraşıyor. Oysa orta kademeye getireceğiniz bir yönetici için potansiyel taşıyan kitle daha kalabalık ve tanınmıyorlar. Öte yandan işsizlik çok olduğu için alt kademeye eleman bulmak da kriz öncesine göre daha kolay.”

Üst grup imaj derdinde
Her iki uçtaki danışmanlık şirketleri aynı anda orta kademenin yarattığı bu yeni pazardan pay aymaya çalıştıkça rekabet de kızışıyor. Patrick Broderick’e göre bu yarışta kitle alımlarında uzmanlaşmış şirketler daha avantajlı.

Bunun birkaç nedeni var. Broderick’e göre C Level yöneticiler bulan üst grup beyin avcıları, gerek iş yapış biçimleri gerekse piyasadaki duruşlarıyla farklı bir imaj çiziyorlar. “Bugüne kadar sadece üst düzey pozisyonlar için kalem oynatan bu insanlar, şimdi orta kademe yöneticilerle görüştüğünü gizliyor” diyen Broderick, buna karşılık alt kademe odaklı çalışan şirketler için yeni trendin bir büyüme planı anlamına geldiğini ve daha hırsla bu umuda sarılacaklarını anlatıyor.

Bu kademe butik hizmete uygun mu?
Üst gruba hizmet veren şirketlerin özelliği butik çalışmaları. Orta kademe dediğimiz yer ise çok daha kalabalık bir piyasa. Butik çalışmanın biraz daha zor olduğu bir alan olup olmadığını soruyoruz Broderick’e. Orta kademeyi bize “yıllık brüt ücreti 30 bin ila 50 bin euro olan seviye” (elbette bu Avrupa standardı) olarak tanımlıyor. Bu gruba da butik hizmet vermenin mümkün olduğunu ancak bunu piyasadan gizlemeden, tam tersi yeni bir alan olarak açıklayarak yapmalarını tavsiye ediyor.

Uzmanlar üst grup beyin avcılarının yaşaması için iş yapış biçimlerini de değiştirmeleri gerektiğinin altını çiziyor. MSearch Danışmanlık ortaklarından Ali Midillili iki kademe arasında beyin avcısının iş yapış farklılıklarını şöyle anlatıyor: “C Level pozisyon istihdamı çok daha kolaydır. Kıdemli bir satış müdürü bulmak çok daha zordur. Çünkü bu işi yapabilecek üç aday bulabilmek için şirkete en az 30 doğru isim götürmelisiniz. Oysa 30 C level yönetici bulmak için bu kadar emek vermezsiniz. İsimler bellidir çünkü.”

"Orta boş bırakılmıştı"
Adi Midillili/ MSearch Yönetici Ortağı
Aslında orta kademe yönetici temini her zaman vardı ama genel anlamda boş bırakılmış bir alandı. Üst kademe için hizmet verenler yıllık az sayıda ama çok yüksek paralara iş yapıyorlardı. En alttaki pozisyonlar için çalışanlarsa kriz öncesinde danışman başına ayda dört iş yapıyordu. Kriz sonrası ne aşağıdakiler ne de yukarıdakiler eski işlerini bulabildi. Ama orta seviyeye hizmet veren ve ayda iki iş yapan danışmanın iş hacmi değişmedi. Onlar ayakta kaldı.
Orta kademe, şirketlerin yüzde 25’ini oluşturuyor ve her zaman burası için doğru adam bulunamıyor artık. Şu anda baz maaş olarak değil ama primleriyle birlikte genel müdürden daha fazla kazanan orta kademe yöneticiler var.

Alttan yetişen tutulamıyor
Kerim Paker/ Select KRM Genel Müdürü
Araştırmalara göre üniversiteyi 24 yaşında bitiren bir gencin 38 yaşına kadar yaklaşık 14 iş değiştireceği var sayılıyor. Dünyadaki trend bu ve gençler bir şirkette çok kısa süre kalıyorlar.

Şirketlerin sıfırdan eleman bulup yönetici olarak yetiştirmesi de bu nedenle pek mümkün olmuyor. Araştırmalar gösteriyor ki bir eleman işe başladığı ilk altı ay ve son üç ayda şirkete katma değer yaratamıyor. Zaten şirkette kalma süresi kısıtlı. Tüm bu tablo, orta kademeye katma değer yaratacak doğru kişiyi bulmayı zorlaştırdığı için bu seviyede talep ve rekabet arttı.

Bu kademeye eleman yerleştirmek de zorlaştı. Eskiden şirketler kriterleri veriyor ama adayın tüm kriterlere uymasını şart koşmuyordu, bir-iki eksiğe göz yumuyorlardı. Şimdi öyle değil, tam istedikleri kalıba uymazsa alım yapmıyorlar.

Danışmanların komisyon oranları düştü
Patrick Broderick’in verdiği bilgilere göre yeni bir düzene doğru giden insan kaynakları yerleştirme piyasasında danışmanlık şirketlerinin aldığı komisyon oranları da düştü.

Yönetim kurulu üyesi ya da genel müdür gibi tepe noktalara çalışan bir danışmanın, yerleştirdiği bir yöneticinin senelik brüt ücretinden aldığı oran ortalama yüzde 33’lerden yüzde 25’lere indi. Bu rakam Türkiye’de yüzde 20’ler civarında.

En alt seviyeye çalışan bir danışmanın aldığı oran ise yüzde 10 ve altı durumunda.

Orta seviye için çalışan danışmanlarda ise çok büyük bir değişiklik olmamış. Halen bu oran yüzde 20 ila 25 arasında değişiyor. Bu rakam Türkiye’de yüzde 15’lerde.