Bir dergiye ya da gazeteye yazı yazmak, anılarınızı kitaplaştırmak ya da araştırmanızı yayınlamak istiyor ancak “vaktim yok” mu diyorsunuz? Bunun için bir ‘gölge yazar’ bulabilirsiniz

İŞ’TE İNSAN – 17.05.09
Onur UYSAL
onur.uysal@sabah.com.tr

Başrolünde Fransız oyuncu Gerard Depardieu’nun oynadığı, başkahramanı Cyrano de Bergerac ile aynı ismi taşıyan 1990 yapımı filmde, aşık olduğu kadına burnunun iriliği nedeniyle yaşadığı kompleks yüzünden bir türlü açılamayan bir silahşorun hikayesi anlatılır. Etkili ve güzel konuşmasıyla tanınan Cyrano, bir süre sonra aynı kadından hoşlanan bir arkadaşı için aşk mektupları yazmak zorunda kalır. Böylece aşık olduğu kadınla arkadaşının birlikteliğine ‘gölge’de kalarak aracılık etmiş olur. Belki bir aşk mektubu için değil ama ‘benim de söyleyeceklerim var ama vaktim yok’ ya da ‘henüz bir şeyler yazacak kadar iyi değilim’ diyorsanız, belki de bu işi bir ‘gölge yazar’a bırakabilirsiniz. Üstelik işin altında yine sizin imzanız yer alarak.

“Köşe yazarları da kullanıyor”
Daha çok yurtdışında bilinen ancak yavaş yavaş Türkiye’de de örneklerine rastlanmaya başlanan bir serbest meslek ‘gölge yazarlık.’ Osman Köroğlu da bu mesleği profesyonel olarak icra edenlerden biri. Köroğlu, İngilizce karşılığı “Ghostwriting” olan gölge yazarlık işini, “Profesyonel biçimde başkaları için makale, rapor, kitap, anı hatta köşe yazısı yazan ancak çalışmanın altına imza atmayan kişiler” olarak tanımlıyor. Bu yüzden gölge yazarlığın, takma isim kullanılarak yapılan yazarlıkla karıştırılmaması gerekiyor.

Belli bir sıklıkta yazı yazması gereken ya da bir kitap yazmayı planlayan ancak tecrübesi ya da zamanı olmayanların çareyi gölge yazarlarda aradığını söylüyor Köroğlu. Yöneticiler gölge yazar kullanan en önemli grup. Ayrıca politikacılar, modeller ve kimi sanatçıların yanı sıra, bazı ulusal gazete yazarlarının da bu gruba dahil olduğunu iddia ediyor. Ancak sistem henüz Türkiye’de çok yaygın olmadığı için “ne iş yapıyorsunuz” sorusuna gölge yazarlık cevabını vermek tuhaf kaçabilir. Zira Osman Köroğlu da bu durumdan yakınıyor: “Çevremdekiler bu işi duyduklarında hayret etseler de sonradan bunun bir gereklilik olduğunu kabul ediyorlar. Ancak yaptığımız iş çok tanınmadığı için, ihtiyaç sahipleri böyle bir işi kime yaptıracağını bilemiyor.”

Referans verilemeyen meslek
1998 yılında bilişim alanında yazılar yazmaya başlayan Osman Köroğlu, 10 yıl serbest içerik editörlüğü yaptıktan sonra bu alandaki ihtiyacı keşfederek, gölge yazar olmaya karar vermiş. Önceleri danışmanlık olarak başladığı işinde bir süre sonra profesyonelleşerek ‘kariyer’ yapmış. Yurtdışında bu işi yapanlar arasında en tanınmışı ise Hillary Clinton’ın hatıralarını yazan gazeteci Maryanne Vollers. Ayrıca ABD eski Başkanı Ronald Reagan’ın da biyografisini bir gölge yazar aracılığıyla yazdırdığı biliniyor. Yurtdışında çok daha ciddi rakamların konuşulduğu gölge yazarlık için Türkiye’deki pazara ilişkin Köroğlu, “Makaleler için ortalama 250 – 500 TL arasında değişen fiyatlar söz konusu. Tabii makalenin içeriği, hangi derinlikte araştırma gerektirdiği, nerede yayınlanacağı gibi kriterler işin maliyetini etkiliyor. Kitaplarda ise projenin büyüklüğüne göre fiyatlandırma yapılır” diyor. Çalıştığı isimleri ise gölgede kalmayı tercih ederek ‘mesleki sır’ gereği veremeyeceğini belirtiyor.