Ayda altı bin ila 10 bin arasında kazanan sanayi dağcıları, üçüncü boğaz köprüsü inşaatının tartışıldığı bugünlerde yeniden gündeme geldi. Türkiye’de yeni yeni gelişmeye başlayan bu sektörde, uzman ve tecrübeli dağcı sıkıntısı var

Ä°ÅžTE Ä°NSAN – 20.09.09
Ä°pek ALPKÖKÄ°N
ipek.alpkokin@sabah.com.tr

Üçüncü köprünün güzergâh tartışmaları süre dursun, yaratacağı istihdam fırsatları çoktan konuÅŸulmaya baÅŸladı. Türkiye’de yeni yeni tanınmaya baÅŸlayan sanayi daÄŸcılığı sektörü ise ÅŸimdiden köprüyü istihdam dinamosu olarak görüyor. En son BoÄŸaziçi Köprüsü’nün ışıklandırma çalışmalarıyla gündeme gelen sanayi daÄŸcıları, üçüncü köprü inÅŸaatındaki ‘kilit meslek erbapları’ olmaya hazırlanıyor. Uzmanlar, köprü inÅŸaatının her aÅŸaması için ortalama 40 sanayi daÄŸcısının istihdam edileceÄŸini hesaplıyor.
Ä°lk kez 1990’lı yılların sonunda adı anılmaya baÅŸlanan sanayi daÄŸcılarını, en basit tanımıyla “iple iniÅŸ teknisyenleri” olarak tanımlamak mümkün. Dışarıdan bakıldığında oldukça tehlikeli olarak tanımlanabilecek bu meslek dalı, vinç ya da iskele gibi ekipmanların gerektiÄŸi alanlarda, yan ekipmanlara ihtiyaç duymadan, insan becerisine dayalı bir iÅŸgücü kullanımı olarak da anılıyor.
Dışarıdan bir göz için ‘tehlikeli’ bir meslek olsa da sanayi daÄŸcılığı bu alandaki pek çok geleneksel yönteme göre oldukça iyi bir güvenlik siciline sahip. Sanayi daÄŸcılığı alanında adını, BoÄŸaziçi Köprüsü’nün onarım ve ışıklandırma projelerinde duyuran Tour – K ÅŸirketinin verilerine göre dünyada ÅŸu anda 10 binden fazla gökdelen, baraj ve köprünün bakım, onarım temizlik veya montaj iÅŸleri endüstriyel daÄŸcılara teslim ediliyor.
DaÄŸcılık ve tırmanış tekniklerini doÄŸal ortamlar yerine modern yapılar üzerinde adapte eden bu meslek, gökdelenlerden iple inmek, yüksek tahliye bacalarına -  kulelere tırmanmak, ulaşılması zor doÄŸal ortamlarda araÅŸtırma yapmak veya numune toplanmak gibi pek çok alanı kapsasa da Türkiye’de sanayi daÄŸcılarının en çok görev aldığı alanlar barajlar.

Nitekim ÅŸu anda yaklaşık 46 daÄŸcı istihdam eden Kuzey DaÄŸcılık Genel Müdürü ErtuÄŸrul MelikoÄŸlu da, mesleÄŸin köprüyle gündeme gelmesine karşın asıl iÅŸ alanının barajlar olduÄŸunu aktarıyor.
DoÄŸuÅŸ’a 51 daÄŸcı
DoÄŸuÅŸ Ä°nÅŸaat’tın Boyabat Barajı inÅŸaatında toplam 51 sanayi daÄŸcısının çalıştığını belirten ErtuÄŸrul MelikoÄŸlu, bu alanda istihdam edilen kiÅŸilerin talebe yetiÅŸemediÄŸini de belirtiyor. Ä°ÅŸin doÄŸası gereÄŸi tecrübeli daÄŸcılarla çalışmanın önemli olduÄŸunu vurgulayan MelikoÄŸlu, bu alanda çalışan kiÅŸilerin aylık kazançlarının oldukça tatmin edici olduÄŸunu da ekliyor.
Günlük yevmiye üzerinden çalışan sanayi daÄŸcıları, iÅŸin bedeli üzerinden maaÅŸ + prim alıyor. Projenin zorluk derecesi ise iÅŸin bedelini ve ederini artırıyor. Türkiye ÅŸartlarında bir sanayi daÄŸcısı, ayda 6 bin ila 10 bin lira arasında para kazanıyor. Yurtdışında ise kazanç astronomik rakamlara çıkabiliyor. Yaklaşık 10 yıldır sanayi daÄŸcılığı yapan ve aynı zamanda 60 daÄŸcı istihdam eden Tour – K ÅŸirketinin kurucusu Kadir SaÄŸlam, Ä°ngiltere’de bu iÅŸi yapan bir kiÅŸinin saat başı bin sterlin kazandığını aktarıyor. Bu iÅŸe yıllarını veren MelikoÄŸlu da yurtdışındaki gelirlerin, Türkiye’deki rakamların iki katı civarında seyrettiÄŸini ifade ediyor.
Kariyer imkânı var mı?
Peki bu ekstrem mesleÄŸin Türkiye’de önü ne kadar açık? Ve kimler bu iÅŸi yapabilir? Sektörün uzman isimleri, kamu kuruluÅŸlarının sanayi daÄŸcılığını ancak son bir yıl içinde keÅŸfettiÄŸini belirtiyor. DiÄŸer taraftan özel sektörün bu meslekle tanışıklığı daha eskiye dayanıyor. Türkiye’deki tüm otoban, baraj ve tünel çalışmalarında sanayi daÄŸcıları istihdam ediliyor. MelikoÄŸlu, sanayi daÄŸcısı istihdamının bu tip inÅŸaatlar için çok hızlı ve pratik bir çözüm olduÄŸunu vurguluyor. Åžu anda yapımı devam etmekte olan Ä°zmit karayolu projesi örneÄŸin, sanayi daÄŸcılığına ihtiyaç duyulan inÅŸaatlardan yalnızca biri.
Bu mesleÄŸin, tırmanış tecrübesi herkes tarafından icra edilemeyecek kadar teknik bilgi ve tecrübe gerektiren bir alan olduÄŸunu da belirtmekte fayda var. Sanayi daÄŸcısı olmak için daÄŸcılık eÄŸitimi almış olmak ÅŸart. Bir de en az altı yıllık aktif tırmanış tecrübesi ÅŸartı aranıyor. Ayrıca kullanılan ekipmanların güvenilirliÄŸi ve kiÅŸinin psikolojik açıdan uygunluÄŸu da önemli kriterler arasında sayılabilir. 
Sanayi daÄŸcısı Kadir SaÄŸlam, istihdam ettikleri kiÅŸileri eÄŸitimden geçirdiklerini belirtiyor. Çok iyi bir konsantrasyon yeteneÄŸi gerektirdiÄŸini ifade ettiÄŸi bu meslek için SaÄŸlam “aksi takdirde iÅŸin ucunda ölümle sonuçlanabilecek kadar ciddi kaza riskleri var” diyor.
Kanuni eksiklikler var
Tırmanış esnasında kullanılan malzemeler de, daÄŸcılar için oldukça önemli. Endüstriyel daÄŸcılık iÅŸlerinde UIAA (Uluslararası DaÄŸcılık Kurumları BirliÄŸi) onaylı teknik ve güvenlik malzemeleri kullanılması gerekiyor. Tüm malzemelerin düzenli olarak kontrol edilmesi ve ÅŸüpheli durumlarda hemen kullanımdan kaldırılması gerekiyor.
MesleÄŸin kanunlarla desteklenmemesi, bu sektörün en büyük sıkıntılarının başında geliyor. Bu alanda denetim yapan ya da eÄŸitim veren bir kurumun olmamasının sektörü olumsuz etkilediÄŸini anlatan Kadir SaÄŸlam, yüksekte çalışma yönetmeliÄŸinin yetersiz olduÄŸunu ve bir kaza durumunda uygulanması gereken yaptırımların bile belli olmadığını sözlerine ekliyor…

Sanayi dağcıları ne yapar?
• Uzay kafes sistemleri ve benzeri üç boyutlu dar taşıyıcı sistemler içinde temizlik, bakım ve geliÅŸtirme yapar
• Bakım iskelesi kurulamayan eÄŸimli ve yüksek konumdaki cephelerde çalışır
• Vincin zor ve pahalı bir çözüm olduÄŸu uygulamalarda çalışır
• GeniÅŸ ve yüksek yüzeyli cam ve kaplamaların temizliÄŸini yapar
• Yüksek fabrika tahliye bacaları ve kule gibi yerlerde bakım, temizlik ve parça montajı yapar
• Banner, afiÅŸ, tabela, dev reklam panolarının montajı, periyodik bakımı ve yenilemesi iÅŸlerinde çalışır
• Ev ya da binalara sabitlenecek rüzgar panelleri monte eder
• Yüksekte çalışacak ekiplere eÄŸitim ve güvenlik malzemeleri konusunda yardımcı olur
• Heyelan ve çığ bölgelerinde çalışacak ekiplere danışmanlık yapar

DAÄžCILAR MESLEKLERÄ° HAKKINDA NE DÄ°YOR?

“En ufak hata felakete yol açar”
Kadir SaÄŸlam \ Tour – K Kurucu Ortağı
Bu iÅŸi yapmak için ihtiyacınız olan en önemli ÅŸey, dikkat. DaÄŸcı yukarıdayken hayatı ile ilgili tüm kafa karışıklıklarını ve sorunlarını aÅŸağıda bırakmayı bilmeli. Zina en ufak hata, ciddi sorunlara yol açabilir. KiÅŸinin kullandığı ekipmanlar da büyük önem taşıyor. Kalitesiz veya kullanım tarihi geçmiÅŸ malzemeler, ölümlü kazalara yol açabilir. Endüstriyel daÄŸcılık iÅŸlerinde CE ya da UIAA (Uluslararası DaÄŸcılık Kurumları BirliÄŸi) onaylı teknik ve güvenlik malzemelerinin kullanılması gerekiyor.

“Asgari ücretle çalıştıranlar var!”
ErtuÄŸrul MelikoÄŸlu\Kuzey DaÄŸcılık Genel Müdürü
DaÄŸcı olmak için altı yıllık tırmanış deneyimi arıyoruz, bu alanda profesyonellik çok önemli. Ancak daÄŸcılar çalışacakları ÅŸirketleri seçerken de dikkatli olmalı. Türkiye’de bu iÅŸi düzgün olarak yapan ÅŸirket sayısı çok az. Bu nedenle referans kontrolü bizim için önemli bir kıstas. Piyasada daÄŸcıları asgari ücrete çalıştıran organizasyonların olduÄŸunu bile duyuyoruz.

Sanayi dağcılığı şirketlere ne gibi avantajlar sağlıyor?
• Sanayi daÄŸcılarıyla çalışmak, zaman ve personel tasarrufu anlamına geliyor. Ä°ple ulaşım, taahhüt edilen hizmetlerin zamanında tamamlanmasını saÄŸlıyor.
• Ä°skele kurularak ancak bir haftada yapılan iÅŸi, sanayi daÄŸcıları birkaç saate bitirebiliyor.
• Sanayi daÄŸcılarının sahip olduÄŸu eÄŸitim ve yüksek teknik kapasite, söz konusu iÅŸin yapılması esnasında daha az elemanla çalışmak dolayısıyla da maliyetlerde düÅŸüÅŸ anlamına geliyor.
• Hızlı ulaşım, iÅŸ süresini kısalttığı gibi iÅŸgücü tasarrufu ve artan güvenliÄŸini de beraberinde getiriyor. Böylece geleneksel yöntemlerde ortaya çıkan risk, düÅŸüyor.
• Proje sırasında iskele kurulumu gibi tekrarlanan aktiviteler minimuma indiriliyor.