Forbes Türkiye dergisi bu yıl beşincisini hazırladığı En Zengin 100 Türk listesini açıkladı. İşte o liste ve derginin listeye ilişkin haberi…

26.02.10
FORBES Türkiye – Mart 2010

“En Zengin 100 Türk”ün toplam serveti bu yıl 87 milyar dolar. Bu, geçen bir yılda hanelerine 31 milyar dolar eklediklerini, daha da önemlisi Türkiye’nin geçen yıldan bu yana kayıplarını tam olarak olmasa da geri kazandığını gösteriyor. İŞTE O LİSTE: http://www.isteinsan.com.tr/repo/20100226/forbes100.htm


İki geri bir ileri… Geçen yıl “En Zengin 100 Türk”ün toplam serveti bir önceki yıla göre neredeyse yarı yarıya erimiş ve 111 milyar dolardan 56 milyar dolara gerilemişti. ABD’de başlayan krizin listede yarattığı etki çarpıcı oldu. 36 dolar milyarderinden geriye geçen yıl sadece 13 kişi kalmıştı ve bunların arasında Koç ya da Sabancı soyadını taşıyan kimse yoktu. Normale dönmeye başladığımızı söyleyebiliriz. Koç Ailesi’nin üç ferdi Semahat Arsel, Rahmi Koç ve Suna Kıraç milyarderler ligindeki yerlerine geri döndü. Onlarla birlikte Şevket Sabancı, Ahsen Özokur, Aydın Doğan, Deniz Şahenk, Erman Ilıcak, Faruk Eczacıbaşı ve Turgay Ciner de… Geçen yıl milyarderler ligine veda eden 12 kişinin yanı sıra bu yıl Mustafa Latif Topbaş, Mehmet Rüştü Başaran ve Suzan Sabancı’nın da eklenmesiyle Türkiye’nin 28 dolar milyarderi var. Toplam servetleri bu yıl 87 milyar dolar…

Bir yıl önceki kayıplar tam olarak kazanılmış olmasa da (ne de olsa 10 milyarder listeye dönebilmiş değil) önemli ölçüde toparlanma var. Bu, Türkiye ekonomisi adına da sevindirici bir haber. Çünkü dolar milyarderleri geri dönüşlerini piyasalardaki düzelmeye borçlu. Şirketlerinin yeniden değer kazanması, yatırımların yeniden hız kazanması, istihdamın artması anlamına da geliyor.

Milyarderler 300 bin kişiyi istihdam ediyor

Bu yıl listede yer alan 28 milyarderin şirketlerinde çalışan toplam personel sayısı ortalama 300 bin kişi ki bu, Türkiye’nin toplam istihdamının yüzde 1,3’üne denk düşüyor (TUİK verilerine göre Türkiye’nin toplam istihdamı 21,7 milyon.) Milyarderlerin  şirketlerinin toplamda 88 milyar doları bulan cirosu, Türkiye’nin Gayri Safi Milli Hasılası’nın yüzde 11,8’i kadar (2008 yılında Türkiye’nin cari fiyatlarla GSMH’si  741,7 milyar dolardı).

FORBES 100 araştırmasının en belirleyici özelliği kişisel servet hesabına dayanıyor olması. Listede bir ismin karşısında gördüğünüz rakam, şirketinin veya ailesinin toplam servetinin büyüklüğü ne olursa olsun o kişinin payına ne düştüğünü gösteriyor. Bu açıdan FORBES, kişilerin servetlerini -büyük bir titizlikle ve geniş bir aralıkta değil- elde ettiği bilgileri alt alta toplayarak ortaya koyuyor. Ve liste sadece şirketlerin değerinden oluşmuyor. İşadamlarının servetlerinde şirket hisselerinin yanı sıra –çoğunlukla yazmama sözüyle öğrenmiş olduğumuz- bankalardaki mevduatları da bulunuyor. Ayrıca otomobil, yat veya uçaklarının değerleri,  gayrimenkulleri, koleksiyonları… Ama bunlar yine de toplam servetleri içerisinde az bir yer tutuyor. Örneğin Murat Vargı’nın  1 milyar dolarlık servetinin içinde 27 milyon dolarlık yatı devede kulak olarak tabir edilebilir.. Suzan Sabancı’nın 58 milyon liraya (39 milyon dolar) satın aldığı çok konuşulan yalısı da.

Bu yıl listeye giremeyenler de var

Bu yıl listemizde geçen yıllarda yer almayan iki yeni milyarder daha var. Türkiye’nin en büyük sanayi şirketlerinden biri olan Habaş Tıbbi ve Sanayi’nin patronu Mehmet Rüştü Başaran ve BİM’in Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Latif Topbaş. Listede yükselmelerini, ekonomideki iyileşmeyle şirketlerinin değerinin artması kadar, kişisel servetleri hakkında alta alta toplayacak daha fazla bilgimiz olmasına da borçlular. FORBES’un “En Zengin 100 Türk” listesi her yıl bu açıdan biraz daha zenginleşip derinleşiyor. Örneğin Mustafa Latif Topbaş’ın BİM’deki hisselerinin değeri geçen yıl 500 milyon dolardı bu yıl 662, 5 milyon dolara yükseldi. Ayrıca hesaplamasına Ak Gıda’daki hisselerinin değeri ve şirketi MKS Marmara’nın Cola Turka markası ile tanınan Link Gıda’daki hisseleri de eklendi.

İspatlanabilir net veriler üzerinden hesaplanıyor

“En Zengin 100 Türk” listesinde yer alan isimler, şirketleri ve varlıkları hakkında en kötü ihtimalle kabaca bir tahmin yürütülebilecek isimlerden oluşuyor. Çok zengin olduğu konuşulan, İsviçre’deki banka hesaplarında bulunması muhtemel nakitleri bir şehir efsanesi gibi anlatılan kimi isimler listemizde yer almıyor, kimileri de belki haklarındaki genel kanaatin altında bir değerle yer buluyor. Bu da, ispatlanabilir, net veriler üzerinden bir hesaplama yapıyor olmamızdan bunu yaparken de oldukça muhafazakar davranmamızdan kaynaklanıyor. Bilmediğimiz ve ispatlayamadığımız bir şeyi toplamaya katamayız. Özetle şöyle söyleyebiliriz: Listedeki kimi isimlerin servetleri olması gerektiğinden az olabilir. Ancak haklarında daha fazla bilgi edindikçe bunları da hesaplamalarımıza yansıtıyoruz.

Bu yüzden 2011’de listedeki çoğu isim aynı kalsa da “En Zengin 100 Türk” hakkında daha çok şey biliyor olacağız muhtemelen. Hesaplamalarımızı her yıl şubat ayının ortasındaki bir gün kapatıyoruz (bu yıl 12 Şubat). O günkü borsa kapanış değerleri üzerinden hesaplamalarımızda son güncellemeyi yapıyoruz. 2010 yılı piyasalarda dalgalanmaların, iniş çıkışların bol olması beklenen bir yıl. Borsada 12 Şubat’a kadar son bir ayda meydana gelen düşüşler zenginlerin çoğunun servetine en az 5 ila 10 milyon dolarlık düşüşler olarak yansıdı. Geçen yıl meydana gelen servet kayıplarının 2010 yılında tam olarak geri dönmesini beklemek şimdilik iyimser bir tahmin gibi görünüyor. Yine de 2009’daki büyük erimeden sonra bu kadar hızlı bir toparlanma görmek iyimser olmak için iyi bir neden olarak görülebilir. FORBES ABD’nin, Türkiye’den iki hafta sonra yayınlayacağı “Milyarderler” sayısında da göreceğiniz gibi dünya genelinde geçen yıl listenin dışında kalan pek çok isim unutulmadan geri dönmüş olacak. Görünüşe göre krizin en karanlık günlerinde kimilerinin zannettiği gibi kapitalizm henüz yıkılmış değil.

İlk meslekleri neydi?

FORBES 100’de milyon dolarlık servetleriyle yer alıyor olsalar da hepsi zengin doğmadı… Listede yer alan isimlerin 57’si kendi servetini kendi yaratanlardan oluşuyor. Bazılarının ilk profesyonel işleri bugünkünden oldukça uzak ve şaşırtıcı. Görünüşe göre yola nerden başlanırsa başlansın, zengin olmak üstelik de en zenginlerden olmak mümkün. Bu küçük teste bir göz atın… Sizce ilk meslekleri neydi?

1- İshak Alaton – işçi    
2- İbrahim Çeçen -  memur
3- Mübariz Gurbanoğlu – subay
4- Hamdi Akın – kazan imalatçısı
5- Ahmet Keleşoğlu – manifaturacı   
6- Murat Vargı - bellboy
7- Hüsnü Özyeğin – aşçı yamağı
8- Fikret Öztürk – öğretmen