Red Kit, Batman, Tenten, Çelik Blek ya da Sünger Bob hangi tür ideolojilerin, hangi felsefelerin, nasıl bir dünyanın ürünleridir?

Çizgi roman okurken arka planlarına bakar mısınız?

Red Kit, Batman, Tenten, Çelik Blek ya da Sünger Bob hangi tür ideolojilerin, hangi felsefelerin, nasıl bir dünyanın ürünleridir?

Bir çizgi roman sever olarak, onları okurken işin arka planı konusunda kafa patlamak benim çok hoşuma gidiyor. 
İnsan kaynakları bölümlerinde çalışmak biraz insan sarrafı olmayı gerektiriyorsa, çizgi roman okumak bu iş için en iyi malzemelerden biridir bence. Pek çok değişik karakterle tanışırsınız, onları yakından tanıma ve analiz etme imkanı bulursunuz.

Yıllardır iyi kötü yazı yazıyorum. Ünlü birkaç köşe yazarını dışarıda bırakırsak,  Türkiye’de okuyucu genellikle yazara tepkisini göstermeye üşenir. İnsanlar “güzel yazmışsın” filan derler ama iş e-mail göndermeye gelince de uğraşmazlar. 

Ben en çok mesajı, bir dergide, “Teksas” ile ilgili geleceğe yönelik bir marksist analiz yaptığımda almıştım.
Önce kişiliklerinin devrimle ilişkisini kurmuştum.

Bence Çelik Blek Amerikan devriminin gücünü temsil ediyordu. Profesör Oklitus devrimin bilime ve bilim adamına duyduğu güveni anlatıyordu. Rodi ise devrimin aydınlık yüzü ve geleceğiydi.  

Sonra şu analizi yapmıştım: Bugün, Çelik Blek ve arkadaşları, İngiliz işgaline karşı Avukat Konoli ile birlikte aynı cephede savaş veriyorlar. Ama İngilizler yenildikten, milli devlet kurulduktan sonra sınıfsal ayrışma başlayacak. Çelik Blek ve arkadaşları hızla proleterleşirken, Konoli ve arkadaşları sanayi ve finans kesiminde güçlenerek yeni burjuvaları oluşturacak.”

Kafayı taktığım bir başka örnek Batman... 21’inci yüzyılın en güçlü kişileri şüphesiz krallar, rahipler ya da siyasetçiler değil büyük işadamlarıdır. Gotham kentinde – burada kastedilen, hepimizin bildiği gibi, dünyanın en güçlü kenti, ABD’nin merkezi New York’tur aslında – bir sorun varsa, siyasetçiler kötü yönetiyorsa, hukuki sistem ortadan kalkmışsa, gansterler iktidarlarını kurmuşlarsa, insanlığı kurtaracak olan kişi ABD’nin büyük sanayicilerinden birisidir. Bruce Wayne yani Batman, bir devrimci filan değil sapına kadar işadamıdır. Max Weber’in “Protestan Ahlakı ve Kapitalizm’in Ruhu’nda anlattığı da böyle bir şey değil mi?

“Tenten’in kehanetleri gerçek oldu” diye bir yazı okumuştum yıllar önce bir yabancı dergide. Ünlü kahramanın yazar-çizeri Herge, Ay’a seyahati, Ortadoğu sorununu, Yugoslav iç savaşını yıllarca öncesinden Tenten’e konu yapmıştı.

ODTÜ’de bir süre siyaset bilimi kürsüsünde lisansüstü öğrenim görüyordum. Marx’ın bir makalesini inceliyorduk. Marx, sanayileşmeye yol açacağı, kendi terminolojisiyle üretici güçlerin gelişmesine neden olacağı için İngilizler’in Hindistan’ı işgalini destekliyordu (meraklısına not: bu tavrını İrlanda’nın işgalinden sonra değiştirecekti). Aynı tarihlerde Red Kit’in “Daltonlar Meksika’da” adlı macerasını okuyordum. Daltonlar yoksul bir Meksika kasabasına banka soymaya gelmişlerdi ama ortada bankaya benzer bir şey yoktu. Soygun girişiminden sonra kasabalılar, bunu gurur yapıp hemen derme çatma bir banka kurmuşlardı.

Daltonlar’ın girişi, Marx’ın dediği gibi, o küçük Meksika kasabasında üretici güçlerin gelişmesiyle sonuçlanmıştı.

Martin Myster’in Atlantis’inde ise her türlü fantastik hikaye bulabilirsiniz. Örneğin Asterix’in gerçekten var olduğu, bu küçük köyün asla ele geçirilemediğini, İkinci Dünya Savaşı sırasında Naziler’in burayı almaya çalıştıklarını ama bunun da hüsranla sona erdiğinin anlatıldığı müthiş bin kurgu hatırlıyorum. Asterix’in yazarı öldükten sonra kızı onun defterleri arasında bu gerçeği bulup çıkarmıştı.

Ve kısa bir süre önce Sünger Bob’un 10’uncu yılı kutlandı. Sünger Bob aslında müthiş bir business hikayesi. Yazar-çizeri bir deniz bilimci. Bir küçük işletmenin nasıl başarılı olacağı, ne gibi tehditlerle karşı karşıya olduğunu çok başarılı bir biçimde anlatmış. Eğer çocuğunuz yarın atılacağı business dünyasını bugünden öğrenmek istiyorsanız, bir kitapçıya gidip maceralarını alabilirsiniz. Ben geçenlerde aldım ve son iki sezonun tümünü izledim.

Bu pazar bence çizgi romana başlamak için çok iyi bir gün olabilir.

(Aydın DEMİRER - 18.10.09)